DJ

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Skrót DJ jest również oznaczeniem Jeleniej Góry na polskich tablicach rejestracyjnych

DJ

Didżej lub DJ, dyskdżokej (ang. Disc Jockey – Dee Jay) – osoba, która odpowiednio dobiera i odtwarza muzykę, często w sposób urozmaicający oryginalne brzmienie tych utworów - poprzez miksowanie, używanie efektów dźwiękowych, a czasem nawet poprzez dodawanie muzyki tworzonej na żywo. DJ także odzywa się przez mikrofon – utrzymując kontakt z publicznością lub słuchaczami.

Pojęcie Disc Jockey zostało po raz pierwszy użyte 1935 roku przez Waltera Winchella gdy opisywał Martina Blocka, pierwszego radiowca który w oczach społeczeństwa uzyskał status gwiazdy.^[1]

Pożądane cechy DJa to:

umiejętność dobierania odpowiedniego repertuaru, i co z tym idzie w parze - obszerna wiedza muzyczna
znajomość struktury odtwarzanych utworów
wyczucie i kontrola nad dźwiękiem za pomocą sprzętu, co przychodzi z praktyką
wyczucie rytmu
umiejętność dopasowywania do siebie tempa dwóch lub więcej utworów (ang. beatmatching) - robi się to poprzez umiejętne zwalnianie lub przyspieszanie utworu, aby jego tempo zgadzało się z tempem poprzedniego utworu
zdolność do poprawnego odczytywania panującego na parkiecie nastroju i odpowiedniej reakcji na potrzeby publiczności
komunikatywność

Spis treści

1 Podział DJów ze względu na styl i miejsce pracy
2 Nośniki muzyki DJa
3 Sprzęt
4 Visual Jockey
5 Light Jockey
6 Przypisy

[edytuj] encyklopedia sztuki
Podział DJów ze względu na styl i miejsce pracy

Można wyróżnić kilka grup didżejów ze względu na to jakiego stylu używają, a także w jakich miejscach grają:

DJ radiowy (ang. radio DJ) – pracuje w radio, gdzie najczęściej odtwarza muzykę bez tworzenia bardzo płynnych przejść między utworami, zaś często odzywa się do słuchaczy, aby coś zapowiedzieć czy skomentować.

Klubowy DJ (ang. club DJ) – miksuje muzykę w klubach, barach, ale czasem nawet na ogromnych imprezach pod gołym niebem. Jego zadanie z reguły polega na miksowaniu ze sobą utworów tanecznych w taki sposób, żeby publiczność mogła tańczyć bez przerw między utworami. Najczęściej zwalnia lub przyspiesza się utwory sprowadzając je do jednakowego tempa, a następnie nakłada się koniec jednego utworu na początek drugiego (miksuje) do uzyskania bardzo płynnego przejścia między nimi. Czasem istnieje potrzeba stworzenia bardziej wyraźnego przejścia między utworami. Klubowy DJ powinien dbać, aby muzyka nie stała się nudna. Jego zadaniem jest też odpowiednie reagowanie na potrzeby publiczności. Publiczność często patrzy na Dja, a jego zachowanie może być elementem show, jaki on tworzy.

Skreczer/turntablista – najczęściej posługuje się odpowiednimi gramofonami, ewentualnie gramofonami połączonymi z oprogramowaniem na komputerze i za pomocą tych urządzeń skreczuje dźwiękiem. Polega to na dynamicznym manipulowaniu krótkim fragmentem dźwięku – najczęściej specjalną próbką interesującego dźwięku, podczas gdy z drugiego odtwarzacza jest normalnie odtwarzany jakiś utwór. Ci DJe czasem także dbają o zapewnienie ciekawego przejścia z jednego utworu do drugiego. Najczęściej używają repertuaru muzyki hip-hop, rap ale też czasem drum&bass i innej.

DJ mobilny (ang. mobile DJ) – jeździ z całym potrzebnym sprzętem dźwiękowym i wizualnym w miejsca imprez okolicznościowych, takich jak wesela, zabawy szkolne itp.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Nośniki muzyki DJa

[edytuj] encyklopedia sztuki
Płyta winylowa

DJ za gramofonami i mikserem

Często z pracą didżeja kolarzy się płyta winylowa. Dźwięk uzyskany dzięki jej wykorzystaniu jest w opinii wielu lepszy niż dźwięk z nośników cyfrowych. Również dla DJa płyta winylowa jest wygodna, bo można błyskawicznie przestawić igłę w pożądane miejsce na płycie, a nawet z grubsza zobaczyć, po rowkach na płycie, kiedy w utworze są momenty cichsze i głośniejsze.

Jednak płyta winylowa ma swoje wady:

Duża masa i objętość w stosunku do ilości magazynowanego dźwięku
Utrata jakości dźwięku wraz z pojawieniem się rys oraz w miarę wielokrotnego odtwarzania.
Często zdarza się brak możliwości uzyskania płyty winylowej z pożądanym utworem muzycznym
Stosunkowo wysoki koszt płyt winylowych
Stosunkowo duża podatność na przeskakiwanie igły do innego rowka na płycie pod wpływem wstrząsu lub rysy.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Płyta CD

Już w latach 90-tych płyta kompaktowa stała się stosunkowo łatwa do wykorzystania przez DJów klubowych – to za sprawą odpowiednich didżejskich odtwarzaczy płyt CD. Ta nowsza technologia miała swoje zalety – jakimi są:

mniejsza masa ("waga", "ciężar") nośników muzyki
większa wytrzymałość CD
brak pogarszania się jakości dźwięku w miarę używania CD
możliwość nagrywania ("wypalania") płyt CD na domowych nagrywarkach, co pozwoliło kopiować płyty CD, a także umieszczać na nich pliki audio pobrane poprzez Internet
mniejsza podatność na przeskakiwanie dźwięku
błyskawiczny powrót do wyznaczonego punktu w utworze (punkt CUE)
możliwość zapętlania fragmentu utworu,

ale też wady:

mniejsza możliwość manipulacji dźwiękiem (szczególnie odczuwalna niedogodność w przypadku skreczowania)
brak możliwości wizualnej obserwacji spektrum utworu (wyjątkiem są niektóre drogie odtwarzacze CD, które to wyświetlają graficzną reprezentację poziomu głośności na odcinku całego utworu).

Z biegiem czasu stworzono bardzo dobre didżejskie odtwarzacze płyt CD – w których niedogodności zminimalizowano. W połowie pierwszej dekady XXI wieku bardzo wielu DJów używało płyt CD jako nośników dźwięku. Dzięki takim odtwarzaczom jak Denon DN-S5000, Deonon DN-S3500, czy Pioneer CDJ-800, Pioneer CDJ-1000 również skreczowanie z CD stało się możliwe.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Pamięć masowa i pliki cyfrowe

Technologia pozwoliła na zaoszczędzenie konieczności wożenia ze sobą nie tylko ciężkiego zestawu płyt winylowych, ale także płyt CD. Już w połowie pierwszej dekady XXI wieku DJe zaczęli wykorzystywać komputery oraz pamięć masową, jak dyski twarde czy pamięci flash, w swoich występach przed publicznością. Dzisiaj (koniec roku 2008) obserwujemy coraz większą migrację na ten najnowszy sposób magazynowania dźwięku. Pliki, w których się zawiera dźwięk, to czasem pliki MP3 (format stratny), a czasem bezstratne formaty, jak np. WAV. Zaletami plików cyfrowych w pamięci masowej są:

Praktycznie całkowita eliminacja przeskakiwania utworów
Szybszy odczyt i dostęp do określonego fragmentu
Możliwość zmagazynowania zawartości około 900 płyt CD w bezstratnym formacie WAV na jednym 2,5 calowym dysku twardym 500GB
Piki posiadają nie tylko nazwy, ale i metadane mówiące o tytule utworu, wykonawcy, albumie, roku wydania itd. Dzięki temu możliwe jest tworzenie bazy danych o utworach i sortowanie, przeglądanie według tych kryteriów.
Możliwość wcześniejszej analizy plików dźwiękowych przez oprogramowanie muzyczne w celu np. detekcji tempa, a następnie zapisania wartości tego tempa w metadanych tych plików dźwiękowych.
Wszystkie zalety płyt CD

Należy zauważyć podział na dwie technologie, zależnie od tego jakie urządzenie bierze na siebie zadanie odtwarzania dźwięku:

dźwięk jest odtwarzany przez komputer (oprogramowanie komputera), natomiast DJ wydaje polecenia (kontroluje) komputerowi (komputer) poprzez urządzenie o nazwie kontroler.
dźwięk jest odtwarzany przez sam niezależny od komputera odtwarzacz didżejski, ale dźwięk jest odczytywany z pamięci masowej takiej jak dysk twardy lub pamięć flash.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Sprzęt

Ze względu na sposób montażu, za wyjątkiem gramofonów (ze względu na duży rozmiar), sprzęt DJski może występować w wersjach:

"Tabletop" - sprzęt jest przystosowany do stawiania na płaskiej powierzchni np. stole lub montowania w specjalnym uchwycie przeznaczonym dla danego odtwarzacza - taki sposób ustawienia sprzętu jest stosowany przez turntablistów i często przez DJów klubowych.
"Rack mounted" - sprzęt przystosowany do montażu w ramach montażowych - z reguły 19 calowych. Odtwarzacze CD i/lub z pamięci masowej w wersjach rack mounted często są tzw. dualami, co oznacza, że w jednej obudowie zawierają dwa odtwarzacze - jeden z lewej strony, drugi z prawej.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Gramofon

Gramofon DJski posiada suwak Pitch służący do płynnego przyspieszania bądź zwalniania obrotów plattera. Zdecydowanie zaleca się używanie gramofonów z napędem bezpośrednim, a nie paskowym.

Najbardziej znanym gramofonem dla DJa jest Technics SL1200. Jest to urządzenie znane od wielu lat i cenione za niezawodność, wytrzymałość i jakość. Jednak dzisiaj wielu innych producentów oferuje gramofony didżejskie posiadające więcej funkcji takich jak np. większy zakres regulacji prędkości obrotów plattera, złącze USB do zgrywania płyt winylowych do plików cyfrowych, zachowanie jednakowej tonacji utworu, gdy zmianie ulega prędkość odtwarzania.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Odtwarzacz CD

DJ za odtwarzaczami CD i mikserem, a dalej widać odtwarzacz CD/DVD dla DJa/VJa oraz sprzęt muzyczny

Najprostrze odtwarzacze CD dla DJów posiadają tylko obowiązkowo regulację Pitch i przyciski PLAY i CUE. Najlepsze modele odtwarzaczy CD dla DJów oferują zapętlanie fragmentu utworu (funkcja loop), możliwość ustawienia i błyskawicznego ("w locie") przywoływania kilka punktów w obrębie utworu, a nawet całej płyty (funkcja Hot start, znana też jako Hot cue), przedstawienie graficznego obrazu struktury utworu (Waveform display), automatyczny licznik tempa utworu, tarczę JOG czułą na dotyk, aby umożliwić skreczowanie, jak płytą winylową - takie rozwiązanie oferuje np. Pioneer CDJ-800, Pioneer CDJ-1000, Pioneer CDJ-400, lub platter napędzany silnikiem tak, jak w gramofonie - takie rozwiązanie oferuje np. Denon DN-S3500. Nowsze odtwarzacze CD potrafią odczytywać pliki MP3 na płytach CD. Niektóre najnowsze odtwarzacze CD są jednocześnie odtwarzaczami z pamięci masowych, oferując np. wbudowane dyski twarde albo łącza USB.

Pojedynczy odtwarzacz typu "tabletop" Pioneer CDJ-1000 (obecnie trzecia jego wersja - MK3) jest szeroko uznawany za klubowy standard jeśli chodzi o odtwarzacze CD.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Mikser DJski

Zadania miksera DJskiego:

Ogólnie mówiąc tym zadaniem jest przyjęcie i kontrola nad sygnałami audio docierającymi do miksera z różnych zródeł, a następnie wyprowadzenie jednego, przetworzonego sygnału, w tym możliwość połączenia przychodzących sygnałów audio w jeden sygnał na wyjściu miksera
Możliwość odsłuchu na słuchawkach tych sygnałów, które jednocześnie nie koniecznie są transmitowane na wyjście miksera
Niektóre miksery mają wbudowaną sekcję efektów audio, a nawet sampler
Niektóre miksery posiadają funkcję fader start, która pozwala sterować odtwarzaczami CD przez suwaki miksera

Jednym z najbardziej znanych mikserów didżejskich jest Pioneer DJM-800. Przez wielu jest on uważany za klubowy standard.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Słuchawki DJskie

Dzięki słuchawkom DJ może odsłuchać i odpowiedniego przygotować utwór, zanim publiczność go usłyszy z głośników. Ze względu na to, że podczas występu z głośników płynie bardzo głośna muzyka, słuchawki DJskie powinny izolować to, co w słuchawkach jest odtwarzane od dźwięku z głośników. Zatem słuchawki DJskie to słuchawki typu zamkniętego, które także powinny charakteryzować się możliwością przyjęcia stosunkowo dużej mocy, a także powinny być wytrzymałe. Niektóre słuchawki DJskie oferują przełącznik MONO/STEREO, który czasem może okazać się przydatny do wymuszenia jednakowego dźwięku w obydwu czaszach (lewej i prawej) słuchawek.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Komputer i oprogramowanie do miksowania dźwięku

DJ wykorzystujący gramofony i komputer

Przykładowymi programami do miksowania muzyki na żywo są: Traktor, Serato, Ableton Live, PCDJ, Virtual DJ, Numark CUE. Programy te mogą współpracować z kontrolerami - kontroler steruje programem, lub mogą wykorzystywać specjalne systemy umożliwiające użycie prawdziwego gramofonu i płyty winylowej (specjalnej płyty winylowej z kodem czasowym) lub prawdziwego odtwarzacza CD (specjalnej płyty CD z kodem czasowym) do sterowania programem obecnym w komputerze.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Odtwarzacze plików z pamięci masowej

Nowością na rynku są odtwarzacze plików z pamięci masowej, które umożliwiaja DJowi wykorzystanie dysku twardego lub pamięci flash zamiast płyt CD, czy winylowych. Odtwarzacze te oferują funkcje podobne do odtwarzaczy CD, plus profity wynikające z dodatkowych możliwości leżących w plikach przechowywanych w pamięci masowej. Odtwarzacze takie często posiadają duży wyświetlacz umożliwiający przeglądanie, przeszukiwanie nośnika pamięci w poszukiwaniu żądanego pliku, a także umożliwiają podłączenie klawiatury komputerowej. Przykładem takich urządzeń jest Pioneer MEP-7000, Cortex HDTT-5000 albo Denon DN-HS5500.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Visual Jockey

Ostatnio często można się spotkać z pojęciem VJ (Visual Jockey), określające didżeja łączącego elementy dźwiękowe z wizualnymi. Kolorowe animacje, urywki filmów czy pokazy zdjęć wyświetlane są w rytm muzyki, najczęściej na dużym telebimie. Innym przykładem efektów wizualnych używanych na dyskotekach i występach są pokazy laserów (spotykane głównie na imprezach z muzyką elektroniczną) – kolorowe wiązki światła tworzą różne kształty, imitują prawdziwe przedmioty, oddają tematykę danego utworu.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Light Jockey

Istnieje też pojęcie Light Jockey, czyli DJ nie od muzyki, a od świateł. Na najbardziej inteligentnych światłach jak np. głowy, skanery. Jest to praca Disc Jockey'a, który na bieżąco zgrywa pracę świateł z muzyką.