Góry Kaczawskie

Z Wikipedii

Góry Kaczawskie
Megaregion	Pozaalpejska Europa Zachodnia
Prowincja	Masyw Czeski
Podprowincja	Sudety z Przedgórzem Sudeckim
Makroregion	Sudety Zachodnie
Mezoregion	Góry Kaczawskie

Góry Kaczawskie (niem. Bober-Katzbach-Gebirge) (332.35) - pasmo górskie położone w Polsce, w północno-zachodniej części Sudetów, w Sudetach Zachodnich.

• Długość: ok. 30 km
• Średnia wysokość: 600 m n.p.m.
• Najwyższy szczyt: Skopiec (724 m n.p.m.)

Spis treści 1 Położenie 2 Budowa geologiczna 3 Rzeźba terenu 3.1 Grzbiet Północny 3.2 Grzbiet Południowy 3.3 Grzbiet Mały 3.4 Grzbiet Wschodni 4 Wody 5 Fauna 5.1 Owady 5.2 Płazy i gady 5.3 Ptaki 5.4 Ssaki 6 Flora 7 Ochrona przyrody 8 Miejscowości 9 Linki zewnętrzne

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Położenie

Od północy graniczą z Pogórzem Kaczawskim, od wschodu z Pogórzem Wałbrzyskim, od południowego wschodu z Górami Wałbrzyskimi, od południa z Rudawami Janowickimi i Kotliną Jeleniogórską i od zachodu z Pogórzem Izerskim.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Budowa geologiczna

Góry Kaczawskie zbudowane są przede wszystkim z tzw. metamorfiku kaczawskiego. Niewielkie partie na północy i zachodzie należą do niecki północnosudeckiej, na wschodzie do niecki śródsudeckiej, a południowe skrawki Gór Ołowianych w przełomie Bobru do bloku karkonosko-izerskiego, a dokładnie wschodniej jego części – wschodniej osłony granitu karkonoskiego. Zbudowane są ze skał metamorficznych: zieleńców, diabazów, fyllitów, różnych odmian łupków serycytowych i serycytowo-kwarcowych, czasami z grafitem, wapieni, porfiroidów, keratofirów. Lokalnie występujące różnee odmiany amfibolitów i łupków łyszczykowych należą do bloku karkonosko-izerskiego. Na podłożu metamorficznym zalegają skały osadowe: zlepieńce, piaskowce, mułowce, iłowce i wapienie oraz skały wulkaniczne: porfiry, melafiry, diabazy, hornblendyt oraz bazalty powstałe w górnym karbonie, permie, górnej kredzie i trzeciorzędzie. Starsze skały krystaliczne przykryte są na stokach kenozoicznymi rumoszami skalnymi i glinami zboczowymi, a w obniżeniach piaskami i żwirami oraz lokalnie lessami. Wreszcie w dolinach rzek i potoków występują plejstoceńskie i holoceńskie osady: żwiry, piaski, muły (mady rzeczne).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Rzeźba terenu

Składają się z czterech grzbietów: Północnego, Małego, Południowego i Wschodniego. Trzy pierwsze mają przebieg północny zachód – południowy wschód, Grzbiet Wschodni ma kształt nieregularny i rozciąga się południkowo.

Poszczególne grzbiety tworzą rozległe masywy o urozmaiconej linii grzbietowej i stosunkowo łagodnych zboczach. W wielu miejscach można spotkać skałki zbudowane z różnych skał – zieleńców, diabazów, marmurów, łupków oraz piaskowców i zlepieńców, a w przełomie Bobru – amfibolitów.

W związku z wielowiekową działalnością górniczą kamieniołomy, przede wszystkim wapieni, stały się jednym z elementów rzeźby. Najbardziej znanym przykładem jest Góra Połom - z widocznymi ze wszystkich prawie pionowymi ścianami wyrobisk.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Grzbiet Północny

Ciągnie się od Wlenia do Wojcieszowa Dolnego. Jest stosunkowo wąski, za to kręty. Masyw Okola odznacza się wąską linią grzbietu i stromymi stokami. Od północy graniczy z Pogórzem Kaczawskim. Najwyższym szczytem jest Okole (714 m n.p.m.), łączące się w jeden masyw z Leśniakiem (667 m n.p.m.). Od Okola ku północnemu zachodowi ciągnie się grzbiet ze szczytami: Sołtysie Skały (695 m n.p.m.), Leśniak, Wywołaniec (543 m n.p.m.), dalej Rogatka (490 m n.p.m.), Skała (485 m n.p.m.), Babińcem (486 m n.p.m.), Tarczynka (422 m n.p.m.) i Szubieniczna (325 m n.p.m.), a ku południowemu wschodowi: Pańska Wysoczka (658 m n.p.m.), Świerki (561 m n.p.m.). Na wschód od niego leżą: Gackowa (549 m n.p.m.) i Radostka (532 m n.p.m.).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Grzbiet Południowy

Rozciąga się od Czernicy i Janówka do Marciszowa. Jest najdłuższy i odchodzą od niego boczne grzbieciki w stronę Wojcieszowa i Świerzawy. Najwyższym szczytem Grzbietu Południowego jest Skopiec (724 m n.p.m.). Na południe od niego leży Baraniec (723 m n.p.m.). W grzbiecie tym wyróżnia się mniejsze pasma: Chrośnickie Kopy na północnym zachodzie oraz Góry Ołowiane na południowym wschodzie.

W grzbiecie tym idąc z północnego zachodu na południowy wschód napotykamy następujące szczyty: Czernicka Góra (513 m n.p.m.), Ptasia (626 m n.p.m.), Lastek (638, 631 m n.p.m.), Kazalnica (620 m n.p.m.), Łysa Góra (707, 691 m n.p.m.), Leśnica (665 m n.p.m.), Grapa (627 m n.p.m.), Ogier (646 m n.p.m.), Maślak (720 m n.p.m.), Skopiec, Baraniec, Ziemski Kopczyk (672 m n.p.m.), Leszczyniec (604 m n.p.m.), Straconka (611 m n.p.m.), Dudziarz (652 m n.p.m.), Różanka (628 m n.p.m.), Ołowiana (658 m n.p.m.), Turzec (684 m n.p.m.) i Ciechanówka (598 m n.p.m.).

Od Skopca ku północnemu wschodowi odchodzi boczny grzbiet z Młynicą (462 m n.p.m.). Od Barańca ku północnemu wschodowi odchodzi boczny grzbiet z Meszną (590 m n.p.m.), a ku wschodowi biegnie boczny grzbiet przez Bożniak (613 m n.p.m.) zakończony Górą Połom (667 m n.p.m.).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Grzbiet Mały

Jest najmniejszy, ciągnie się od Pilchowic do Dziwiszowa. Najwyższym wzniesieniem jest widoczny z daleka Stromiec (551 m n.p.m.). Na południowy wschód rozciąga się masyw Szybowcowej (Szybowisko 541 m n.p.m.). Ku zachodowi i północnemu zachodowi ciągną się niewielkie wzniesienia ze Srebrną (491 m n.p.m.), Wapienną (507 m n.p.m.), Skowronem (472 m n.p.m.), Strzyżową (424 m n.p.m.) i Czyżykiem (425 m n.p.m.).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Grzbiet Wschodni

Leży na wschód od doliny Kaczawy, między miejscowościami: Stara Kraśnica, Wojcieszów, Kaczorów, Marciszów, Domanów, Bolków, Nowe Rochowice, Lipa, Dobków. Jest krótszy od Grzbietu Południowego, lecz szerszy i ma bardziej zagmatwany przebieg. Najwyższym wzniesieniem jest Poręba (671 m n.p.m.), leżąca w południowej części masywu. Ma ona kształt rozrogu. Na północ rozciąga się masyw Lubrzy (666 m n.p.m.), Niedźwiedzich Skałek (657 m n.p.m.), i Skiby (562 m n.p.m.). Odchodzi od niego grzbiecik ku północnemu wschodowi z Rakarnią (548 m n.p.m.), Rochowicką Skałą (495 m n.p.m.), Wapnikami (509 m n.p.m.) i Młyniczną (454 m n.p.m.). Łączy się on z częścią północną Grzbietu Wschodniego. Tu najwyższy jest Żeleźniak (664 m n.p.m.). Na południowy zachód od niego ciągnie się niewielki grzbiecik ze stożkową Osełką (581 m n.p.m.) oraz masywem Miłka (569, 596, 573 m n.p.m.). Na wschód od Żeleźniaka znajdują się: Bukowinka (621, 618, 586 m n.p.m.) i Głogowiec (535 m n.p.m.). Na północny zachód od Bukowinki ciągnie się grzbiet z Marcińcem (624 m n.p.m.), Rogaczem (617 m n.p.m.), Dłużkiem (592 m n.p.m.), Chmielarzem (585 m n.p.m.), Polanką (547, 543 m n.p.m.), Trzcińcem (469 m n.p.m.), Zadorą (454 m n.p.m.) i Lipną (436 m n.p.m.).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Wody

Góry Kaczawskie leżą w dorzeczu Odry. Północną część odwadnia Kaczawa z dopływami – Skorą i Nysą Szaloną, a południową Bóbr z dopływem Lipką. Kaczawa i Lipka mają one swoje źródła w Górach Kaczawskich. Na Kaczawie między Kaczorowem a Wojcieszowem znajduje się suchy zbiornik przeciwpowodziowy, a na Bobrze, na południowo-zachodnim skraju Grzbietu Małego Jezioro Pilchowickie.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Fauna

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Owady

Na uwagą zasługują występujące tu motyle dzienne. W Dolinie Kaczawy i nad jej dopływami zlokalizowane są dosyć liczne stanowiska dwóch rzadkich modraszków - nausitousa i telejusa. Na łąkach koło Wojcieszowa występuje też rojnik morfeusz oraz czerwończyk nieparek. Na leśnych drogach można spotkać pokłonnika osinowca i mieniaki - tęczowca i strużnika a w kamieniołomach powszelatka sertora. W Górach Kaczawskich znajduje się także stanowisko rzadkiej przeplatki maturny a na Przełęczy Komarnickiej obserwowany był prawdopodobnie paź żeglarz.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Płazy i gady

Wśród płazów występują tu trzy gatunki traszek - zwyczajna, górska i grzebieniasta, salamandra plamista, żaby brunatne i ropucha szara.

Gady reprezentowane są przez jaszczurkę żyworodną, jaszczurkę zwinkę, padalca, zaskrońca oraz żmiję zygzakowatą.

W celu dokładnego poznania składu gatunkowego, rozmieszczenia i liczebności płazów i gadów na tym terenie trzeba byłoby przeprowadzić odpowiednie badania, których jeszcze nikt się nie podjął.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Ptaki

Na terenie gór wykryto jak dotąd 153 gatunki ptaków z czego 112 to gatunki lęgowe lub prawdopodobnie lęgowe. Występują tu głównie ptaki leśne oraz terenów otwartych (pola, łąki, pastwiska), natomiast z racji braku odpowiednich środowisk nie spotyka się tu raczej gatunków wodno-błotnych. Lęgi wyprowadzają tutaj m.in. bocian czarny, trzmielojad, krogulec, kobuz, derkacz, siniak, puchacz, sóweczka, włochatka, zimorodek, krętogłów, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł średni, brzegówka, pliszka górska, pluszcz, kląskawka, strumieniówka, jarzębatka,muchołówka mała, muchołówka białoszyja, orzechówka, krzyżodziób świerkowy, dziwonia i ortolan. W okresie przelotów obserwowano tu m.in. takie gatunki jak: bielik, błotniak łąkowy, błotniak zbożowy, myszołów włochaty, orzeł przedni, rybołów, sokół wędrowny, sowa błotna, dudek i drozd obrożny.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Ssaki

Wśród gatunków występujących w Górach Kaczawskich do cenniejszy zaliczają się nietoperze. Podczas prowadzonych przez Wrocławską Grupę Chiropterologiczną badań stwierdzono w tutejszych jaskiniach 10 gatunków : nocka dużego, nocka Bechsteina, nocka Natterera, nocka wąsatka, nocka Brandta, nocka łydkowłosego, nocka rudego, gacka brunatnego, gacka szarego oraz mopka. Spośród nich 2 gatunki (nocek Bechsteina i nocek łydkowłosy) wpisane są do Polskiej czerwonej księgi zwierząt jako zagrożone wyginięciem, natomiast mopek, nocek duży i nocek łydkowłosy określone są jako zagrożone. Interesujące i za razem rzadkie są występujące tu pilchy. W buczynach w okolicy Wojcieszowa i Podgórek występuje popielica natomiast w okolicy Okrajnika występuje popielica oraz prawdopodobnie orzesznica. Poza tym w Górach Kaczawskich spotkać można wydrę, kunę domową i leśną, łasicę, gronostaja, tchórza, borsuka, dzika, sarnę, jelenia oraz prawdopodobnie sporadycznie muflona, który może zachodzić tu z Pogórza Kaczawskiego gdzie występuje.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Flora

Góry Kaczawskie odznaczają się na tle Sudetów dużą ilością ciekawych gatunków ciepłolubnych występujących na tzw. nawapiennych murawkach kserotermicznych oraz dobrze zachowanymi naturalnymi drzewostanami liściastymi. Występują tu również cenne zbiorowiska łąkowe i naskalne. Charakterystycznym elementem flory tego mezoregionu są rośliny z rodziny storczykowatych występujące tu w dużej ilości i obfitości gatunków.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Ochrona przyrody

Choć pomysł stworzenia Parku Krajobrazowego Gór Kaczawskich łączącego Rudawski Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Doliny Bobru oraz Park Krajobrazowy Chełmy powstał już w latach 60. XX w. to góry te nie doczekały się jak na razie kompleksowej ochrony m.in. za sprawą działających na tym terenie kamieniołomów wapienia oraz istnienia kolejnych złóż nadających się do eksploatacji.

Sytuacja ta może się niebawem zmienić ponieważ projektowany jest Kaczawski Park Krajobrazowy. Nadzieją na ochronę kaczawskich siedlisk i gatunków jest także program Natura 2000, jednak mimo że przyrodnicy zgodnie podają ten teren jako konieczne ogniwo niniejszej sieci to rząd nie uznaje ich racji i tym samym dzielą one los wielu innych cennych obszarów pominiętych w rządowej liście obszarów proponowanych. Pretekstem do wykluczenia Kaczaw są rzekome inwestycje hydrotechniczne na ich terenie.

Istniejące parki a więc:

• Rudawski Park Krajobrazowy obejmujący Góry Ołowiane w południowo-wschodniej części Południowego Grzbietu.
• Park Krajobrazowy Chełmy leżący na Pogórzu Kaczawskim, obejmuje jedynie maleńki skrawek Grzbietu Wschodniego w rejonie Gorzanowic.
• Park Krajobrazowy Doliny Bobru obejmujący bardzo małą część zachodniego krańca Gór Kaczawskich.

Nie odgrywają one żadnej roli w ochronie tego co w Górach Kaczawskich warte jest ochrony. Rezerwaty: Buczyna Storczykowa na Białych Skałach, Góra Miłek i Buki Sudeckie chronią jedne z najcenniejszych zbiorowisk leśnych, dwa pierwsze ze względu na występowanie m.in. rzadkiego zbiorowiska jakim jest buczyna storczykowa natomiast ostatni powstał by chronić świetnie zachowany fragment dolnoreglowego liściastego lasu sudeckiego. Na tym terenie powinny być ustanowione kolejne rezerwaty jak np. lasy w Dolina Ochotnicy dolinie Ochotnicy czy jaworzyna na płn. zboczach Leśniaka. Teren niezwłocznie powinien zostać objęty kompleksową ochroną ponieważ występująca na tym terenie fauna i flora jest wyjątkowo cenna nie tylko na tle Sudetów, ale również całej Polski.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Miejscowości

Chrośnica, Czernica, Dobków, Domanów, Dziwiszów, Gościradz, Grudno, Jeżów Sudecki, Kaczorów, Komarno, Lubiechowa, Mysłów, Nielestno, Stare Rochowice, Nowe Rochowice, Pastewnik, Pilchowice, Płonina, Płoszczyna, Podgórki, Radomierz, Strzyżowiec, Świdnik, Wojcieszów.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Linki zewnętrzne

• Góry i Pogórze Kaczawskie - Kraina Wygasłych Wulkanów
• Góry i Pogórze Kaczawskie - wulkany, jaksinie, rzeźba, minerały, historia
• Góry Kaczawskie - fotografie, informacje