 |
Grusza
Z Wikipedii
| Grusza | |
 |
|
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | Rosopsida |
| Rząd | różowce |
| Rodzina | różowate |
| Rodzaj | grusza |
| Nazwa systematyczna | |
| Pyrus L. | |
| Sp.Pl.2 1753 | |
| Synonimy | |
| Pirus Hall | |
 Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons |
|
Grusza (Pyrus L. ) – rodzaj w większości niewielkich drzew z rodziny różowatych (Rosaceae). Pierwotnie cały rodzaj występował w strefie umiarkowanej Eurazji nie sięgając jednak tak daleko na północ jak jabłoń, gdyż wymagania cieplne grusz są wyższe. Systematyka grusz jest bardzo zawiła. Gatunki łatwo się ze sobą krzyżują, tworząc liczne podgatunki i formy przejściowe. Dlatego wśród systematyków brak zgody co do podziału grusz, rozgraniczenia i liczby ich gatunków oraz odmian botanicznych. Obecnie szacuje się (w zależności od autora), że rodzaj Pyrus zawiera od 30 do 60 gatunków. W ciągu liczącej co najmniej 30 wieków uprawy gruszy wyselekcjonowano kilka tysięcy odmian uprawnych, które dzieli się na dwie grupy w zależności od dominującego udziału genów z poszczególnych gatunków na grusze zachodnie (europejskie) i grusze wschodnie (azjatyckie).
Spis treści |
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Morfologia
- Pokrój
- Drzewo lub rzadziej krzewy o wysmukłym kształcie. U gatunków drzewiastych na ogół jest dobrze wykształcony przewodnik. Grusze mają przeważnie palowy system korzeniowy. Pędy są zazwyczaj proste, sztywne, delikatnie zygzakowate lub łukowato wygięte i sporadycznie pokryte cieniami (np. Pyrus paschia D.Don). Barwa pędów jest bardzo zmienna, mogą być zielone, brązowe, żółtawe, ciemnoczerwone lub z odcieniem fioletowym.
- Liście
- Kształt liścia może być eliptyczny, jajowaty lub wydłużony, lancetowaty. Brzeg blaszki liściowej może być nagi lub szczeciniasto zakończony, piłkowany, karbowany lub całobrzegi. Ze względu na duże zróżnicowanie cech morfologicznych liście są podstawowym kryterium do oznaczania gatunków a także podziału rodzaju na sekcje.
- Kwiaty
- są 5-krotne, obupłciowe, zebrane w baldachogrona. Płatki grusz są prawie zawsze białe. Szyjki słupków są wolne aż do dna kwiatowego. Pręciki gusz mają pylniki fioletowopurpurowe. Kwiaty są raczej bez zapachu, owadopylne.
- Owoce
- są często wydłużone, przy szypułce nieco stożkowate i rzadko przy niej zagłębione, przy kielichu zagłębienie jest częstsze choć także nie jest regułą. W miąższu grusz jest zawsze pewna liczba komórek kamiennych. Skórka jest gruba ziarnista, zielona, żółta lub brązowa, często ordzawiona. Oś owocu, na długim odcinku jest zmięśniała, często pełna (w przeciwieństwie do jabłoni), a komory nasienne zamknięte.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Ekologia
Rosną zarówno na stanowiskach zacienionych jak i słonecznych, zwykle pojedynczo lub w grupach. W Kaukazie tworzą gęste zarośla i lasy. Zajmują bardzo różne siedliska, suche, świeże i wilgotne, większość gatunków preferuje siedliska żyzne i ciepłe. Grusze są w wysokim stopniu odporne na zapylenie i zawartość dwutlenku siarki w powietrzu.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Systematyka
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce (Rosales Perleb), podrząd Rosineae Erchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), podrodzina Pyroideae Burnett, plemię Pyreae Baill., podplemię Pyrinae Dumort., rodzaj grusza (Pyrus L.)[1].
- Gatunki flory Polski [2]
- grusza pospolita (Pyrus communis L., syn. Pirus communis L.)
- grusza ussuryjska (Pyrus ussuriensis Maxim.) - gatunek uprawiany
- grusza wierzbolistna (Pyrus salicifolia Pall.) - gatunek uprawiany
- Pozostałe gatunki
- grusza brzozolistna (Pyrus betulifolia Bunge.)
- grusza chińska (Pyrus pyrifolia (Burm.f.) Nakai)
- grusza drobnoowocowa (Pyrus calleryana Decne.)
- grusza kaukaska (Pyrus communis subsp. caucasica (Fed.) Browicz syn. P. caucasica Federov.)
- grusza syryjska (Pyrus syriaca Boiss.)
- grusza oliwnikowa (Pyrus elaeagrifolia Pall.)
- grusza szałwiolistna (Pyrus salvifolia DC.)
- grusza śnieżna (Pyrus nivalis Jacq.)
- grusza tajwańska (Pyrus taiwanensis Iketani& H.Ohashi)
- Pyrus amygdaliformis Vill.
- Pyrus boissieriana Buhse
- Pyrus ×canescens Spach.
- Pyrus complexa Rubtzov
- Pyrus cordata Desv.
- Pyrus cossonii Rehder
- Pyrus dimorphophylla Makino
- Pyrus elaeagrifolia subsp.kotschyana (Boiss.ex Decne.) Browicz
- Pyrus fauriei C.K.Schneid.
- Pyrus gharbiana Trab.
- Pyrus glabra Boiss.
- Pyrus hondoensis Kikuchi & Nakai
- Pyrus koehnei C.K.Schneid.
- Pyrus korshinskyi Litv.
- Pyrus ×lecontei Rehder
- Pyrus mamorensis Trab.
- Pyrus ×michauxii Bosc ex Poir.
- Pyrus pashia Buch.-Ham.ex D.Don
- Pyrus ×phaeocarpa Rehder
- Pyrus pseudopashia T.T.Yu
- Pyrus regelii Rehder
- Pyrus ×serrulata Rehder
- Pyrus turcomanica Maleev
- Pyrus xerophila T.T.Yu
encyklopedia sztuki
Przypisy
- ↑ Crescent Bloom: Pyrus (en). The Compleat Botanica. [dostęp 6 listopada 2008].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Bibliografia
- Grzegorz Łysiak: Uprawa i odmiany gruszy. Warszawa: Hortpress, 2006, s. 156. ISBN 83-89211-18-1.
- Aleksander Rejman (red.): Pomologia odmianoznawstwo roślin sadowniczych. Warszawa: PWRiL, 1994, s. 679. ISBN 83-09-01612-3.
- Bolesław Sękowski: Pomologia systematyczna. T. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 321. ISBN 83-01-10859-2.
