Helios

Z Wikipedii

Helios (gr. Ἥλιος "Słońce") – w mitologii greckiej wszystkowiedzący bóg słońca, na ognistym wozie (rydwanie) wędrował po niebie. Syn Hyperiona i Thei, brat Eos i Selene. Jest jednym z najstarszych bogów tej mitologii.

Był przedstawiany jako piękny mężczyzna z głową w aureoli słonecznych promieni, objeżdżający świat na rydwanie i obdarzający go światłem i ciepłem. Codziennie wyjeżdżał ze wschodniej części oceanu w rydwanie zaprzęgniętym w cztery białe rumaki nazywające się Ksand, Podarg, Ajton i Lampos.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Kult

Helios był czczony na Peloponezie, a szczególnie na wyspie Rodos, która nosiła imię jego ukochanej nimfy. Na tej wyspie ok. 290 roku p.n.e. zbudowano na cześć Heliosa gigantyczny posąg wykonany z brązu nazywany kolosem rodyjskim. Posąg ten był uznawany za jeden z siedmiu cudów świata.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Potomkowie

Helios w związku z Klymene miał syna Faetona oraz trzy córki Heliady: Aigle, Faetuzę i Lampetię a związku z nimfą Perseidą syna Ajetesa i Persesa oraz córki Kirke, Pazyfae i Kalipso. Jego rzymski odpowiednik to Sol.

Atrybut: Słońce

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Dzieje postaci w mitach

Helios, tak jak w dawnych czasach jego ojciec, Hyperion, wyruszał co rano swym rydwanem na drogę biegnącą w poprzek nieba. W nocy, zamknięty w olbrzymiej czaszy, powracał na drugą stronę nieba z nurtem olbrzymiej rzeki opływającej ziemię - Okeanosa. Helios miał cudowny pałac, cały ze złota, drogich kamieni i kości słoniowej. Bóg zasiadał na tronie, w promienistej koronie w otoczeniu Dni, Miesięcy, Lat i Stuleci. Bił od niego tak jasny blask, że nikt, nawet jego syn Faeton, nie mógł spojrzeć na jego oblicze aby nie stracić wzroku.

Kiedyś Faeton wyprosił u ojca, aby pozwolił mu poprowadzić słoneczny rydwan. Kiedy jednak zboczył z drogi i zanadto zbliżył się do ziemi (wypalając Saharę w pustynię), Zeus zabił go piorunem, aby uchronić świat od pożaru. Od tamtej pory Helios miał nienawidzić Zeusa i szukać sposobów na jego obalenie. (więcej szczegółów w haśle Faeton (mitologia))

W czasie Tytanomachii Helios walczył po stronie Zeusa i jego braci, mimo zwycięstwa został jednak pokrzywdzony. W czasie gdy Zeus, Posejdon i Hades dzielili pomiędzy siebie władzę nad światem, Helios był zajęty swoją codzienną pracą na nieboskłonie, nie mógł więc wziąć udziału w podziale. Zezłoszczony zagroził swoją najczęstszą groźbą- że zejdzie z nieboskłonu i przestanie świecić bogom i ludziom. Zeus postanowił ulec i obiecał oddać Heliosowi po kawałku domeny każdego z trzech braci. Z nieba, domeny Zeusa, Helios wziął ekliptykę, czyli tor lotu słońca po niebie. Z podziemia, domeny Hadesa, wziął skałę, którą następnie wydźwignął z morza, domeny Posejdona. Razem z powstałą w ten sposób wyspą, Helios wynurzył nimfę Rhode, córkę Posejdona, w której Helios zakochał się bez pamięci. Na jej cześć wyspę nazwał Rodos, po czym spłodził z nimfą dzieci, które stały się protoplastami rodu królewskiego wyspy Rodos.

Ważną rolę ma także w Odysei Homera, gdzie okazuje się być opiekunem świętego stada, które zostało wybite, a następnie zjedzone przez towarzyszy Odyseusza. Helios postanawia nasłać na Odysa i jego towarzyszy karę, o której wymierzenie prosi Zeusa, znów grożąc mu zejściem do podziemia. Zeus osobiście piorunem zniszczył okręt Odyseusza.