Instytut Pamięci Narodowej

Z Wikipedii

Spis treści

1 Zadania i główne kierunki działalności
2 Struktura
3 Krytyka i kontrowersje
4 Przypisy
5 Zobacz też
6 Linki zewnętrzne

Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) – instytucja naukowa ^[1] o uprawnieniach śledczych. Powołany został 19 stycznia 1999 na mocy ustawy z 18 grudnia 1998 w celu gromadzenia dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, sporządzonych od 22 lipca 1944 do 31 grudnia 1989, prowadzenia śledztw w sprawie zbrodni nazistowskich i komunistycznych oraz prowadzenia działalności edukacyjnej. Obecnie Instytut posiada, na podstawie ustawy, jedenaście oddziałów w miastach, które są siedzibami sądów apelacyjnych. W kolejnych siedmiu miastach istnieją delegatury oddziałów IPN. W Warszawie IPN mieści się w siedmiu budynkach:

dwunastopiętrowy wieżowiec przy ul. Towarowej 28
biurowiec przy ul. Hrubieszowskiej 6a
dwa piętra wieżowca Warsaw Trade Tower przy ul. Chłodnej 51
lewe skrzydło Pałacu Sprawiedliwości przy pl. Krasińskich 2/4/6
gmach przy ul. Żurawiej 4a
budynek przy ul. Kłobuckiej 21
sala wystawienniczo - konferencyjna przy ul. Marszałkowskiej 21/25

[edytuj] encyklopedia sztuki
Zadania i główne kierunki działalności

IPN, budynek przy ul. Marszałkowskiej

Do zadań Instytutu Pamięci Narodowej należy:

gromadzenie i zarządzanie dokumentami organów bezpieczeństwa państwa, sporządzonymi od 22 lipca 1944 r. do 31 grudnia 1989 r. (Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów)
ściganie zbrodni nazistowskich i komunistycznych (Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu),
prowadzenie działalności edukacyjnej (Biuro Edukacji Publicznej).

Przedmiotem badań Instytutu są m.in:

zbrodnie dokonane przez aparat cywilny i militarny III Rzeszy na ziemiach okupowanej Polski,deportacje do Obozów Koncentracyjnych
deportacje żołnierzy Armii Krajowej i innych formacji niepodległościowych oraz mieszkańców kresów wschodnich II Rzeczypospolitej w głąb ZSRR;
pacyfikacja ziem polskich między Wisłą a Bugiem w latach 1944-1947 przez jednostki NKWD;

[edytuj] encyklopedia sztuki
Struktura

[edytuj] encyklopedia sztuki
Kolegium IPN

Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej do września 2006:

Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej od 13 września 2007:

Andrzej Chojnowski – przewodniczący
Andrzej Paczkowski – wiceprzewodniczący
Jan Draus – wiceprzewodniczący
Sławomir Radoń
Mieczysław Ryba
Jacek Niemir
Bogusław Polak
Andrzej Gwiazda od maja 2007
Teofil Wojciechowski od czerwca 2007
Andrzej Urbański od 4 września 2007 (M.P. z 2007 r. Nr 61, poz. 695)
Barbara Fedyszak-Radziejowska od 4 września 2007 (M.P. z 2007 r. Nr 61, poz. 695)

[edytuj] encyklopedia sztuki
Prezes IPN

Instytutem Pamięci Narodowej kieruje Prezes wybierany na wniosek Kolegium IPN przez Sejm za zgodą Senatu na pięcioletnią kadencję. Do wyboru Prezesa Instytutu przez Sejm niezbędna jest większość kwalifikowana, która w tym wypadku wynosi 3/5. Zgoda Senatu wyrażana jest bezwzględną większością głosów. Jest to jedyny przypadek w polskim prawodawstwie przewidujący wybór wysokiego urzędnika państwowego większością kwalifikowaną. Prezesa chroni immunitet formalny.^[2]

Prezesi Instytutu:

I kadencja (od 30 czerwca 2000 do 30 czerwca 2005) Leon Kieres
urząd opróżniony od 1 lipca 2005 do 29 grudnia 2005 - obowiązki Prezesa pełnił ustępujący Prezes Leon Kieres ^[3]
II kadencja (od 29 grudnia 2005): Janusz Kurtyka (ustawowy upływ kadencji 29 grudnia 2010)

[edytuj] encyklopedia sztuki
Pion śledczy

[edytuj] encyklopedia sztuki
Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Zobacz więcej w osobnym artykule: Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Główna Komisja jest częścią IPN, realizującą zadania śledcze Instytutu w sprawach, o których mowa w art. 1 Ustawy z 18 grudnia 1998. Komisja ta jest kontynuatorką powołanej w 1945 Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, która od chwili powstania aktywnie współpracowała z Komisją Narodów Zjednoczonych do Spraw Zbrodni Wojennych (UNWCC) z siedzibą w Londynie. W 1949 zmieniono nazwę na Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce i pod tą nazwą Komisja działała do roku 1984, kiedy po raz kolejny dokonano jej przekształcenia zmieniając nazwę na Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce – Instytut Pamięci Narodowej. W roku 1991 poszerzono zakres badań Komisji, zmieniając jej nazwę na Główna Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Instytut Pamięci Narodowej. Ta z kolei została postawiona w stan likwidacji wspomnianą wyżej Ustawą z 1998, a jej dokumentację przejęła nowopowołana instytucja Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W kolejnych przekształceniach zachodzących na przestrzeni półwiecza widać zachodzące zmiany nazwy: od badania zbrodni niemieckich, potem hitlerowskich, poprzez dodanie członu "pamięci narodowej", zastąpienie wyrazu "hitlerowskich" wyrazami "przeciw narodowi polskiemu", wreszcie zastąpienie wyrazu "badania" wyrazem "ścigania".

Śledztwa w sprawach zbrodni nazistowskich (w szczególności dotyczące sprawców zamieszkujących na terenie Niemiec), prowadzone są przez IPN we współpracy z Centralą Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych (niem. Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen zur Aufklärung Nationalsozialistischer Verbrechen) w Ludwigsburgu, utworzoną w grudniu 1958.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Zobacz więcej w osobnym artykule: oddziałowa komisja ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Biuro Edukacji Publicznej

Zobacz więcej w osobnym artykule: Biuro Edukacji Publicznej.

Pion naukowo-edukacyjny Instytutu Pamięci Narodowej.

Tworzą go trzy wydziały:

Wydział Badań Naukowych, Dokumentacji i Zbiorów Bibliotecznych
Wydział Wystaw i Edukacji Historycznej
Wydział Wydawnictw

Obecne władze:

dr hab. Jan Żaryn – dyrektor BEP
dr Łukasz Kamiński – zastępca dyrektora BEP
Agnieszka Rudzińska – zastępca dyrektora BEP

[edytuj] encyklopedia sztuki
Biuro Lustracyjne

Na mocy ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów powstało w strukturach IPN Biuro Lustracyjne oraz oddziałowe biura lustracyjne. Głównym celem Biura Lustracyjnego jest przygotowanie i publikowanie katalogów zawierających dane osobowe:

pracowników, funkcjonariuszy i żołnierzy organów bezpieczeństwa państwa,
osób rozpracowywanych przez organy bezpieczeństwa państwa PRL,
osób zajmujących kierownicze stanowiska partyjne i państwowych w PRL,
osób pełniących obecnie funkcje publiczne (Art. 22 ustawy).

Prokuratorzy Biura Lustracyjnego oraz oddziałowych biur lustracyjnych prowadzą postępowania lustracyjne orzekające o zgodności lub niezgodności z prawdą złożonych oświadczeń lustracyjnych. [1]

[edytuj] encyklopedia sztuki
Krytyka i kontrowersje

W ciągu swojej działalności historycy z Instytutu Pamięci Narodowej stali się obiektem krytyki zarówno osób popierających, jak i sprzeciwiających się badaniom materiałów Służby Bezpieczeństwa oraz lustracji. Do głównych zarzutów wysuwanych przez krytyków należą: bezkrytyczne przyjmowanie materiałów SB jako źródła, działania służące politycznym celom i chęć promocji własnego nazwiska przez część historyków instytutu.

Zobacz więcej w osobnym artykule: kontrowersje wokół IPN.

[edytuj] encyklopedia sztuki
Przypisy

↑ Nauka polska: Instytucje naukowe - identyfikator rekordu: i6575
↑ art. 14 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu: Prezes Instytutu Pamięci nie może być, bez uprzedniej zgody Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Prezes Instytutu Pamięci nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.
↑ na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy Prezes IPN po upływie kadencji pełni obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Prezesa