Język czarnogórski

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Język czarnogórski (crnogorski jezik, црногорски jeзик) jest używany w Czarnogórze. W przyjętej 19 października 2007 przez parlament tego kraju nowej konstytucji czarnogórski został uznany za język urzędowy, odrębny od serbskiego, chorwackiego i bośniackiego^[1]. Władze Serbii i wielu ludzi mieszkających w byłej Jugosławii uważa go jednak za odmianę języka serbskiego.

Używane w Czarnogórze słownictwo obejmuje kilka niespotykanych w innych językach diasystemu serbsko-chorwackiego wyrazów, ale ogólnych różnic w leksyce tych języków jest niewiele. Do charakterystycznych cech fonetycznych dialektów czarnogórskich należą hiperjekawizm (czyli dwusylabowa wymowa ije pochodzącego z jaci) oraz występowanie spółgłosek palatalnych ś, ź (kontynuują prasłowiańskie *s, *z w pozycji przed *ě i *j^[2]), з oprócz występujących w innych dialektach sztokawskich ć, đ (dź). Na przykład czarnogórskie słowa śeme, koźi odpowiadają słowom seme / sjeme, kozji występującym w językach serbskim, bośniackim i chorwackim.

Na korzyść istnienia języka czarnogórskiego przemawiał znany profesor Dubravko Skiljana, obecnie profesor językoznawstwa na Wydziale Filologicznym w Lublanie. W wywiadzie dla belgradzkiej gazety "Vreme", na pytanie, jakie są różnice pomiędzy językiem serbskim i chorwackim, odpowiedział: "Tylko język czarnogórski ma typologiczne i systemowe warunki, aby być odrębnym językiem, ponieważ posiada odrębne głoski, odrębne fonemy." Profesor Skiljan przywołał ś, ź, a według profesora Nikčevića tych fonemów jest w sumie pięć: ś (w wyrazie śekira, po polsku 'siekiera'), ź (w wyrazie iźjesti), dz (w wyrazie bidza), dj (w wyrazie djevojka, po polski 'dziewczyna'), ć (w wyrazie ćerat).

Język czarnogórski ma wiele typowych cech, które potwierdzają w pełni jego socjolingwistyczną tożsamość – w odróżnieniu od języka serbskiego, który jest ponadnarodowy: do dziś nie posiada żadnego systemowego elementu, którym można by potwierdzić, iż jest specyficznie serbski.

Oprócz Skiljana, który jest Chorwatem, również profesor Svenkę Savić z Wydziału Filologicznego w Nowym Sadzie, dała pełne poparcie istnieniu języka czarnogórskiego. To poparcie wyrazili także inni slawiści: Agnieszka Spagińska-Prusak, profesor języków południowosłowiańskich Wydziału Filologicznego w Gdańsku, Aleksander Dulicenko z Estonii... Obecnie, czarnogórski jest wykładany na 10 uniwersytetach na świecie, równolegle z językiem serbskim, chorwackim i bośniackim.