Jan Józef Szczepański

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Jan Józef Szczepański (ur. 12 stycznia 1919 w Warszawie, zm. 20 lutego 2003 w Krakowie) - polski pisarz, reporter, eseista, scenarzysta filmowy i tłumacz, podróżnik. Był prezesem Związku Literatów Polskich i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Z wykształcenia był orientalistą. Uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 r., w 1941 r. wstąpił do Związku Jaszczurczego (od 1942 r. - NSZ) i pracował w komórce wywiadu aż do 1943 r., kiedy został żołnierzem AK^[1], w 1944 r. walczył w partyzantce. Temu okresowi poświęcił swoją prozę wojenną: opowieść o wrześniowej klęsce (Polska jesień) i opowiadania partyzanckie (Buty), w których mierzy się krytycznie z legendą "leśnych ludzi". Tematyka wojenna znalazła się też w scenariuszach do filmów Stanisława Różewicza (Westerplatte i Wolne miasto).

Po wojnie związał się z "Tygodnikiem Powszechnym" (w latach 1947-1953 był członkiem redakcji), Był ostatnim prezesem rozwiązanego przez władze stanu wojennego Związku Literatów Polskich (ten okres udokumentował w książce Kadencja). Był zapalonym alpinistą. W 1955 r. przetłumaczył książkę Johna Hunta "Zdobycie Mount Everestu". Jeden z założycieli Polskiego Porozumienia Niepodległościowego.

Tłumaczył na polski m.in. prozę Conrada i Greene’a, Bajki murzyńskie.

Sygnatariusz:

(1975 r.) Listu 59
Maj 1981 listu intelektualistów w obronie braci Jerzego i Ryszarda Kowalczyków.

W kwietniu 1997 r. za książkę Jeszcze nie wszystko uhonorowany został Nagrodą Krakowska Książka Miesiąca.

W 2001 roku został laureatem nagrody literackiej polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego.

Andrzej Werner przypisuje Szczepańskiego do odrębnego nurtu w polskiej literaturze, "programowo odrzucającego ideowe, a już zwłaszcza doktrynalne spory", skupiającego "pisarzy zwróconych ku życiu, ludzkiej rzeczywistości bez pośredniczącej roli idei, nie wysuwających na plan pierwszy swoich sądów, poglądów i postulatów, usuwających się w cień, by uwypuklić to, co istnieje niezależnie od wyobrażeń podmiotu, obserwujących życie w jego rzeczywistych historycznych wymiarach, by odnaleźć w nim uniwersalne cechy ludzkie, może ślad transcendencji, może tęsknotę za nim".

Twórczość:

Portki odysa, (powieść) Warszawa: Czytelnik, 1954
Polska jesień, (powieść) Kraków, WL, 1955
Buty i inne opowiadania, Kraków: WL, 1956
Pojedynek, (powieść) Kraków: WL, 1957
Tombakowy pierścionek i inne opowiadania (współautor: B. Mańkowski), Warszawa: Czytelnik, 1957
Dzień bohatera, (opowiadania) Warszawa: Czytelnik, 1959
Zatoka białych niedźwiedzi, (reportaż) Kraków: WL, 1960
Motyl, (opowiadanie) Warszawa: Czytelnik, 1962
Do raju i z powrotem (reportaże), Warszawa: Czytelnik, 1964
Czarne i białe (reportaże), Kraków: WL, 1965
Ikar (powieść), Warszawa: Czytelnik, 1966
Wyspa, Warszawa: Czytelnik, 1968
Świat wielu czasów. Wrażenia z podróży do ameryki południowej, Kraków: WL, 1969
Koniec westernu (reportaże), Warszawa: Czytelnik, 1971
Opowiadania dawne i dawniejsze, Kraków: WL, 1973
Rafa (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1974
Przed nieznanym trybunałem (eseje), Warszawa: Czytelnik, 1975
Kipu (powieść), Kraków: WL, 1978
Autograf (opowiadania i dramat), Warszawa: Czytelnik, 1979
Trzy podróże (reportaże), Kraków: WL, 1981
Nasze nie nasze (reportaże), Kraków: Znak, 1984
Kadencja (wspomnienia), Kraków: Oficyna Literacka, 1986
Kapitan (powieść), Paryż: Libella, 1986
Ultima thule (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1987
Maleńka encyklopedia totalizmu, Kraków: Znak, 1990
Historyjki (opowiadania), Warszawa: Czytelnik, 1990
Mija dzień (opowiadania), Kraków: WL, 1994
Jeszcze nie wszystko (opowiadania), Kraków: Baran i Suszczyński
Wszyscy szukamy (eseje), Warszawa: Biblioteka "Więzi", 1998
Obiady przy świecach (wybór opowiadań), Rosner & Wspólnicy, 2003