Jean Le Rond d'Alembert

Z Wikipedii

Jean Le Rond d'Alembert
Obraz Maurice'a Quentin'a de la Tour'a
Urodzony	16 listopada, 1717 Paryż, Francja
Zmarł	29 października, 1783 Paryż, Francja
Galeria w Wikimedia Commons

Jean Le Rond d'Alembert (ur. 16 listopada 1717 w Paryżu, zm.­ 29 października 1783 w Paryżu) – francuski filozof, fizyk i matematyk. Wybitny przedstawiciel epoki oświecenia.

Spis treści 1 Młodość i wykształcenie 2 Poglądy i działalność 3 Niektóre prace 4 Zobacz też 4.1 Linki zewnętrzne 5 Przypisy

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Młodość i wykształcenie

D'Alembert był nieślubnym synem wpływowej pisarki i kurtyzany, Claudine Guérin de Tencin, prowadzącej też znany salon literacki w Paryżu i generała artylerii Louisa-Camusa Destouchesa (1668-1726). Po urodzemiu matka pozostawiła niemowlę na stopniach kościoła St. Jean-le-Rond (niedaleko katedry Notre-Dame. Oddany do sierocińca został wkrótce adoptowany przez żonę szklarza Madame Rousseau, w której domu przebywał do 1765 r. Destouches, który chciał, by jego ojcostwo pozostało oficjalnie nieznane, łożył jednak na wykształcenie syna, a przed śmiercią zapisał mu 1200 liwrów liwr (1200 dolarów amer. z 2007 r.)^[1] rocznej renty.

D'Alembert uczęszczał najpierw do szkoły prywatnej; w wieku 12 lat pod wpływem rodziny ojca, wstąpił do prowadzonego przez jansenistów kolegium Czterech Narodów (znanego również jako "Collège Mazarin"), gdzie do 1735 r. studiował filozofię, prawo i sztukę. W późniejszym życiu kierował się regułami kartezjańskiego racjonalizmu wpojonymi mu przez jansenistów. Choć janseniści nakłaniali młodzieńca do kariery duchownego, d'Alembert podjął studia prawnicze (uzyskując w 1738 tytuł adwokata), później medycynę.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Poglądy i działalność

Od 1754 członek, a od 1772 sekretarz Akademii Francuskiej. Współtwórca i współredaktor Wielkiej encyklopedii francuskiej, której założenia przedstawił we Wstępie do encyklopedii (1751, wydanie polskie 1954). W 1757 wskutek represji politycznych zmuszony do rezygnacji z prac nad nią. Zwolennik empiryzmu, za pewną uważał wiedzę opartą na doświadczeniach zmysłowych, które, oczyszczone przez umysł z tego, co przypadkowe, tworzyć miały podstawę pojęć ogólnych i definicji - zasadniczego elementu rozumowania nauk.

Za główne zadanie myślenia i działalności naukowej uznał porównywanie faktów lub idei i poszukiwanie związków między nimi. Dokonał podziału nauk na historię, filozofię i sztuki piękne, upatrując ich dominant odpowiednio w pamięci, rozumie i wyobraźni. Filozofii przypisał funkcje metodologiczne. Jako pierwszy zwrócił uwagę na społeczne i biologiczne uwarunkowania ludzkich pojęć i sądów o świecie. Ostatecznie skłaniał się ku sceptycyzmowi, nawet agnostycyzmowi, zakładając niepoznawalność tzw. istoty rzeczy. Przyjmował istnienie duszy, która jako oddzielna substancja miała w człowieku kształtować świadomość niezależnie od materii. Za podstawę moralności uznał niezmienne zasady etyczne, właściwe z natury wszystkim ludziom, a z drugiej strony - właściwie pojęty interes osobisty i społeczny.

Zasłużony na polu fizyki i matematyki, zwłaszcza w dziedzinie mechaniki teoretycznej (zasada d'Alemberta) i równań różniczkowych (odkrył rachunek pochodnych cząstkowych). Zajmował się też estetyką i teorią muzyki (Éléments de la musique théorique et pratique (Elementy muzyki teoretycznej i praktycznej), 1752; Réflexions sur la musique en général et sur la musique française en particulier (Refleksje o muzyce, w szczególności o francuskiej) 1754. .

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Niektóre prace

• Traité de dynamique (1743)
• Recherches sur différents points importants du système du monde (1754)
• L'essai sur les éléments de philosophie (1759)
• De la liberté en musique (1759)
• Opuscules mathématiques (1761).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zobacz też

• Kryterium d'Alemberta
• Operator d'Alemberta
• Zasada d'Alemberta

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Linki zewnętrzne

• John J O'Connor; Edmund F. Robertson Jean Le Rond d'Alembert w MacTutor History of Mathematics archive (en)

 encyklopedia sztuki
Przypisy