ekspozycje sztuki
Polskie Ekspozycje Sztuki

Jelenia Góra

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Jelenia Góra.

Współrzędne: 50°54′0″N 15°44′0″E / 50.9, 15.73333

Jelenia Góra
Herb Flaga
Herb Jeleniej Góry Flaga Jeleniej Góry
Województwo dolnośląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Założono XII wiek
Prawa miejskie 1288
Prezydent miasta Marek Obrębalski
(e-mail)
Powierzchnia 109,22 km²
Położenie (punkt) 50° 54' N
15° 44' E
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
85 541[1]
783,1 os./km²
150 214
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 0-75
Kod pocztowy 58-500 do 58-588
Tablice rejestracyjne DJ
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Jelenia Góra"
Jelenia Góra
TERC10
(TERYT)		 0261011
SIMC10 0935802
Miasta partnerskie Niemcy Bautzen
Włochy Cervia
Dania Randers
Ukraina Siewierodonieck
Meksyk Tequila
Stany Zjednoczone Tyler
Finlandia Valkeakoski
Rosja Władimir
Niemcy Erftstadt
Czechy Jabłoniec nad Nysą
Urząd miejski3
Plac Ratuszowy 58 58-500 Jelenia Góra
tel. (075) 75 46 100; faks (075) 75 46 159
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Jelenia Góra (niem.: Hirschberg im Riesengebirge, czes.: Jelení Hora, dawniej Hiršberk, Hornšperk) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim w śródgórskiej Kotlinie Jeleniogórskiej nad rzeką Bóbr. Miasto jest siedzibą Zarządu Karkonoskiego Parku Narodowego oraz polską stolicą Euroregionu Nysa.

Jelenia Góra była stolicą województwa jeleniogórskiego w latach 1975-1998. Obecnie ma status miasta na prawach powiatu.

Spis treści

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Geografia

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Położenie

Miasto położone w północnej części Kotliny Jeleniogórskiej. Od zachodu otaczają miasto Góry Izerskie, od północy Góry Kaczawskie, od wschodu Rudawy Janowickie, a od południa Karkonosze. Centrum miasta znajduje się ok. 1 km na wschód od zbiegu rzeki Bóbr i rzeki Kamiennej.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Sytuacja demograficzna

Pierwsze zapiski pochodzące z połowy XVI w. wspominają o populacji liczącej ok. 3500 mieszkańców. Na przełomie XVIII i XIX w. liczba mieszkańców wynosiła ok. 6000 osób, aby wzrosnąć do początku XX w. do ok. 20 000. W latach I wojny światowej utrzymywała się na poziomie stałym z początku wieku, następnie stopniowo rosła i w 1939 r. Jelenią Górę zamieszkiwało ponad 35 000 osób. Po II wojnie światowej miasto liczyło niespełna 35 000 mieszkańców, w tym ponad 31 000 Polaków. Po utworzeniu w 1975 r. województwa jeleniogórskiego i przyłączeniu do miasta okolicznych miejscowości, m.in. Cieplic Śląskich-Zdroju liczba ludności wzrosła do 80 000. W kolejnych latach populacja miasta rosła, głównie jednak na skutek przyłączania kolejnych okolicznych wsi. W 1996 r. wynosiła 93 570 mieszkańców. [2] Po reformie administracyjnej w 1998 r. i utworzeniu województwa dolnośląskiego, liczba mieszkańców Jeleniej Góry systematycznie spada. W grudniu 2004 r. wynosiła tylko 87 643,[3] a w końcu 2007 r. spadła do 85 782 osób (44. lokata w kraju).

  • Wykres liczby ludności Jeleniej Góry na przestrzeni ostatnich 4 stuleci[4][5]

Największą populację Jelenia Góra odnotowała w 1998 r. – wg danych GUS 93 901 mieszkańców[6].

Zobacz też: Ludność Jeleniej Góry.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Klimat

 Średnia temperatura i opady dla Jeleniej Góry 
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie najwyższe temperatury °C (°F) 1
(34)		 0
(32)		 6
(43)		 9
(49)		 16
(61)		 20
(68)		 20
(68)		 22
(71)		 18
(65)		 13
(56)		 6
(43)		 4
(39)		 11
(52)
Średnie najniższe temperatury °C (°F) -7
(20)		 -10
(14)		 -3
(27)		 0
(32)		 4
(39)		 9
(48)		 11
(51)		 9
(49)		 5
(41)		 2
(36)		 -2
(29)		 -2
(28)		 2
(35)
Opady mm (cale) 33
(1.3)		 61
(2.4)		 43.2
(1.7)		 61
(2.4)		 61
(2.4)		 73.7
(2.9)		 142.2
(5.6)		 76.2
(3.0)		 33
(1.3)		 63.5
(2.5)		 40.6
(1.6)		 55.9
(2.2)		 741,7
(29,2)
Źródło: Weatherbase[7] 15.12.2008

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Toponimika nazwy

Nazwa miasta, wymieniana w źródłach historycznych, wydaje się być spójna. Niemieckojęzyczna nazwa Hirschberg, zapisywana odmiennie na przebiegu wieków (np. Hyrzberc 1281 r., Hyrspergk 1305 r., Hirssbergk 1355 r., Hirsberg 1521 r.), po ponownym wcieleniu tutejszych ziem do Polski w 1945 roku została przetłumaczona na Jelenia Góra. W XVI i XVII w. pojawia się łacińskie określenie Mons Cervi, Cervimontia, Mons Cervinus, Cervigera. [8]

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Historia

Prawdopodobnie na terenie miasta istniał nieznany z nazwy słowiański gród, którego założenie polska tradycja przypisuje Bolesławowi III Krzywoustemu w 1108 r. Początki Jeleniej Góry w dzisiejszej postaci datują się jednak przypuszczalnie dopiero na połowę XIII w. i związane są z akcją osadniczą prowadzoną przez Bolesława II Rogatkę za pomocą kolonistów niemieckich. Data uzyskania praw miejskich pozostaje nieznana, można jednak przyjąć, że założona wówczas osada od początku uzyskała miejski status i rozplanowanie przestrzenne, otrzymując nazwę Hirschberg.

Pod panowaniem książąt jaworsko-świdnickich miasto prężnie się rozwijało. W 1392 r. Jelenia Góra przeszła pod panowanie czeskie. Od zasiadających na praskim tronie Jagiellonów otrzymała szeroką samodzielność i prawo bicia własnej monety, a w 1519 r. ważny przywilej corocznych jarmarków. W II poł. XVI w. w mieście i okolicach rozpoczęła się produkcja płócien lnianych zwanych woalami. Handel nimi okazał się z czasem bardzo zyskowny. Produkcję przerwała wojna trzydziestoletnia, podczas której miasto przeżyło swój najtrudniejszy okres. Wszystkie wieże - kościoła, ratusza i bram miejskich uległy spaleniu. Odbudowa spalonego i zrujnowanego miasta, pozbawionego pomocy z zewnątrz, była wolna i długotrwała. W 1739 r. w czasie szalejącej wichury zawaliła się wieża ratusza wraz z fragmentem budynku, którego już nie odbudowano. Nowy ratusz został wzniesiony w drugiej połowie XVIII w. W okresie wojny trzydziestoletniej i panującego chaosu wewnętrznego dokonano samowolnej zmiany herbu Jeleniej Góry oraz falsyfikacji dyplomu herbowego. Po wojnie i odbudowie Jelenia Góra stała się jednym z bogatszych miast na Śląsku. Miejscowi kupcy zrzeszali się w Konfraterii Kupieckiej zajmującej się eksportem do wszystkich krajów europejskich, a także na kontynent amerykański.

Ratusz i Plac Ratuszowy przed II wojną światową
Okolice hotelu Drei Berge (obecnie Hotel Europa) przed II wojną światową

Ten pomyślny rozwój miasta przerwany został w 1742 r., kiedy to Śląsk został zbrojnie wcielony do państwa pruskiego, co odcięło miasto od dotychczasowych rynków zbytu. W tym też czasie zmieniła się koniunktura na rynkach światowych, a rękodzielnicza produkcja spod Karkonoszy została wyparta przez tańsze wyroby mechanicznych tkalni angielskich. Oba te czynniki doprowadziły do całkowitego upadku tkactwa w Jeleniej Górze i okolicach. Nadejście XIX wieku było jednak dla Jeleniej Góry pomyślne. Kilku przemysłowców zbudowało tu bowiem swoje fabryki. Wzrastał też gwałtownie ruch turystyczny w Karkonoszach, dla którego Jelenia Góra stanowiła naturalną bazę wypadową. Do miasta przyjeżdżało coraz więcej gości. Na ich potrzeby wznoszono hotele i pensjonaty, otwierano restauracje, rozpoczęto produkcję żywności oraz pamiątek. Do dalszego wzrostu gospodarczego przyczyniło się doprowadzenie do Jeleniej Góry linii kolejowych - w r. 1866 od strony Zgorzelca i w roku 1867 od strony Wrocławia.

W czasie II wojny światowej miasto nie doznało żadnych zniszczeń i zostało zajęte przez wojska radzieckie dopiero po kapitulacji Niemiec 8 maja 1945r. Jelenia Góra została pod dzisiejszą nazwą przyłączona do Polski, zaś jej ludność uległa przymusowemu wysiedleniu do Niemiec. Na jej miejsce przybywali polscy przesiedleńcy. Już w sierpniu 1945 roku rozpoczął swą działalność miejscowy teatr, funkcjonowało archiwum, przymierzano się do otwarcia muzeum, rozpoczynano naukę w wielu nowych szkołach. Otwarto wiele nowych zakładów przemysłowych, w tym jedyne w kraju zakłady optyczne. Jelenia Góra była po wojnie wydzielonym miastem powiatowym, zaś w r. 1975 została stolicą nowego województwa, na co miała wpływ nie tylko jej silna pozycja gospodarcza w regionie, ale i kulturalna. W 1976r. do Jeleniej Góry przyłączone zostały Cieplice Śląskie-Zdrój, Sobieszów, Maciejowa, Goduszyn. Powstał w ten sposób największy ośrodek miejski w Sudetach Zachodnich. Obecnie Jelenia Góra posiada status miasta na prawach powiatu, stanowiąc powiat grodzki. W ostatnich latach przyłączono do Jeleniej Góry Jagniątków, co spowodowało przesunięcie granic administracyjnych miasta aż do granicy Polski z Czechami.

Panorama miasta Jeleniej Góry widok z wieży widokowej na Wzgórzu Bolesława Krzywoustego

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Gospodarka

Jelenia Góra jest ważnym ośrodkiem gospodarczym w województwie dolnośląskim o charakterze handlowo-przemysłowym i turystyczno-uzdrowiskowym. W mieście działa ponad 12 000 podmiotów gospodarczych, z czego ponad 200 z udziałem kapitału zagranicznego. [9]

Największe przedsiębiorstwa w mieście to:

  • Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne Jelfa; producent leków, maści i preparatów witaminowych,
  • JZO sp. z o.o.,producent soczewek okularowych, kiedyś Jeleniogórskie Zakłady Optyczne,
  • PMPoland Paper Machinery Producer (wcześniej Beloit – Fampa, producent maszyn dla przemysłu papierniczego),
  • JELCHEM – Tworzywa Sztuczne Sp. z o.o. (dawna Celwiskoza),
  • Jeleniogórska Przędzalnia Czesankowa "Anilux",
  • Dolfamex – producentem narzędzi do obróbki skrawaniem,
  • Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe BWG PROBER Sp. z o.o.,
  • Zakłady Mechaniczno-Odlewnicze "Zremb" Sp. z o.o.,
  • DSE Dräxlmaier Systemy Elektryczne Sp. z o.o.

Jelenia Góra ma dobrze rozwiniętą sieć sklepów i hurtowni. W mieście istnieje kilka centrów handlowych i hipermarketów, m.in. Tesco, Carrefour, Kaufland, Nomi, PSS Społem, Biedronka, Lidl. Planowane w budowie jest centrum handlowo-rozrywkowe Focus Park przy ulicy 1 Maja. Mają tu siedzibę oddziały największych banków obecnych w Polsce (BPH SA, Pekao SA, PKO BP SA, ING Bank SA, Bank Millennium SA, Kredyt Bank SA, BZWBK SA, BGŻ, BOŚ SA), których filie znajdują się głównie przy ulicy Bankowej, 1 Maja oraz Konopnickiej. Istnieją punkty dealerskie znanych marek producentów aut (Fiat, Mercedes-Benz, Renault, Citroën, Škoda, Seat, VW, Opel). Inwestorzy mogą szukać wsparcia w siedzibach lokalnych organizacji, wspomagających biznes:

  • Karkonoska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.,
  • Euroregionalna Izba Przemysłowo-Handlowa,
  • Fundusz MIKRO Przedstawicielstwo lokalne Sp. z o.o.,
  • Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Nysa,
  • Klub Biznesu.

W mieście działają dwaj operatorzy telefonii stacjonarnej – Telekomunikacja Polska SA i Dialog S.A. oraz trzej operatorzy telefonii komórkowej (Polkomtel, Polska Telefonia Cyfrowa, Polska Telefonia Komórkowa Centertel). W Jeleniej Górze znajduje się kilka zachodnich stacji benzynowych, m.in. Shell, Statoil, BP.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Bezrobocie

Stopa bezrobocia w Jeleniej Górze w kwietniu 2008 r. wynosiła 7,1% i była w województwie dolnośląskim najniższa po Wrocławiu.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Miejskie spółki komunalne i zakłady budżetowe

W Jeleniej Górze działa szereg spółek oraz zakładów budżetowych, związanych z gospodarką komunalną miasta. Są to:

- spółki:

  • Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji "Wodnik" Sp. z o.o.,
  • Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o.,
  • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o.;

- zakłady budżetowe:

  • Zakład Gospodarki Lokalowej "Południe",
  • Zakład Gospodarki Lokalowej "Północ",
  • Miejski Zakład Komunikacyjny.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zabytki

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zabytki Śródmieścia Jeleniej Góry

Plac Ratuszowy
  • Ratusz – pochodzi z lat 1747-1749, wzniesiony został w stylu klasycystycznym. W podziemiach gdzie do 1945 r. funkcjonowała restauracja, zachowały się ślady wcześniejszych budowli gotyckiej i renesansowej. Około 1910 r. budynek ratusza połączono z sąsiednimi kamienicami zwanymi „siedem domów” zaadoptowanymi na potrzeby magistratu. W średniowieczu służyły one jako apteka, garkuchnia, ławy chlebowe itp. W 2000 r. w pierwszej z tych kamieniczek odkryto studnię o głębokości 20 m.
  • Fontanna z barokowym posągiem Neptuna z połowy XVIII w. która symbolizuje wodę, ale i szerokie kontakty handlowe miasta z całym światem.
Ratusz
  • Zespół zabytkowych kamieniczek w rynku – rokokowe i barokowe z XVII i XVIII wieku. Jest to jedyna na Dolnym Śląsku w pełni zachowana tego typu ozdoba. Każda pierzeja Rynku nosiła kiedyś osobną nazwę. Domy pomiędzy ul. Długą i Grodzką zwano podcieniami sukienników, pomiędzy ul. Grodzką i Jasną podcieniami kuśnierzy, pomiędzy Jasną i Pionierów Jeleniej Góry podcieniami przędzarzy, przy ul. Bocznej podcieniami maślanymi, pomiędzy ul. Boczną a Szkolną podcieniami powroźników i białoskórników a od ul. Szkolnej do Długiej podcieniami zbożowymi. W kamieniczkach mieszczą się dziś galerie, sklepy z pamiątkami oraz liczne kawiarnie, restauracje.
  • Mury obronne – do dziś z wielu obronnych fortyfikacji (podwójne mury obronne, 3 bramy z wieżami, 36 bastei) zachowały się tylko fragmenty tych obwarowań Baszta Wojanowska z basteją kryjącą kaplicę Św. Anny, fragmenty murów wplecione w inne budowle m.in. przy ul. Jeleniej oraz Baszta Zamkowa i Baszta Grodzka.
  • Kaplica p.w. św. Anny – umieszczona wewnątrz średniowiecznej bastei którą w 1514 r. gruntownie przebudowano. W portalu nad wejściem do kaplicy widnieje napis: „HonorI Magnae ChrIstI aVlae DIVae Annae ereCta” (wzniesiono na chwałę wielkiej babki Chrystusa św. Anny) z ukrytą datą 1715 r.
Wnętrze kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Św.
  • Brama Wojanowska i Baszta Wojanowska – stanowiły część średniowiecznego kompleksu obronnego który strzegł drogi do Wojanowa. Lochy pełniły funkcję więzienia. W 1480 r. wieża wskutek silnego wiatru zawaliła się grzebiąc 5 osób. Szybko ją odbudowano dodając zegar i kopułę z latarnią i w takim stanie przetrwała do dziś. Brama, zwana Wojnowską, którą strzegła owa wieża znajdowała się u wylotu obecnej ul. Konopnickiej. Wyburzono ją w 1755 roku, a obrys uwidoczniono w bruku ciemniejszą kostką. W roku 1756 postawiono tutaj barokową bramę spełniającą funkcję porządkowo-rogatkową. Na filarach umieszczono herby: pruski, śląski, miejski oraz inskrypcję. W 1869r. bramę rozebrano i przeniesiono do koszar przy ul. Obrońców Pokoju. Po renowacji w 1998 roku wróciła na dawne miejsce.
  • Kościół p.w. św. Erazma i Pankracego – najstarsza świątynia w mieście z 1552 roku, posiada wysoką (51 m) wieżę. W 1909 r. przy północnej nawie wzniesiono neogotycką klatkę schodową. Przy wejściu do zakrystii od strony północnej pomnik św. Jana Nepomucena z 1709 roku, który w 1812 r. strącono z mostu na Bobrze, a po odrestaurowaniu w 1886 r. przeniesiono w obecne miejsce.
Kościół Podwyższenia Krzyża Św.
  • Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Św. – największa świątynia w mieście może w nim zasiąść 4020 osób a drugie tyle zmieści się na stojąco. Zbudowany w latach 1709-1718 w wyniku zmuszenia cesarza austriackiego przez króla szwedzkiego Karola XII, do wyrażenia zgody na budowę przez protestantów sześciu tzw. „kościołów łaski”. Od 1957 r. jest kościołem katolickim a zarazem garnizonowym. Nad główną kopułą góruje wysoka na 66 m wieża. Jako jeden z niewielu kościołów na świecie posiada organy umieszczone za ołtarzem a nie nad wejściem głównym [10].
  • Cerkiew św. Piotra i Pawła – zbudowana w latach 1737-1738. W 1925 r. przejęta przez władze miejskie pełniła rolę galerii. Parafia prawosławna przejęła kościółek w 1948 r. i sprowadziła Ikonostas aż z Lubelszczyzny.
  • Teatr im. C. K. Norwida – budynek wzniesiony w latach 1903-1904 wg projektu Alfreda Daehmela w stylu secesyjnym. Główna sala widowiskowa posiada ok. 550 miejsc z trzema balkonami i pomieszczeniem foyer. W 1945 r. uruchomiono tutaj pierwszy teatr na Ziemiach Odzyskanych w którym debiutowali m.in.: Adam Hanuszkiewicz i Kazimierz Dejmek.
  • Archiwum Państwowe – najstarszy zachowany budynek przy ul. Podwale, wzniesiony na pocz. XVIII w. przez kupca Glafeya na bielarnię płótna. W XIX wieku mieściła się tutaj wytłaczarnia soku dla produkcji win owocowych. Od 1945 r. jest siedzibą archiwum miejskiego. W latach 1947-1949 r. zdeponowano tu część skarbu ukrytego w Zamku Czocha.
  • Muzeum Karkonoskie – jedyny obiekt w regionie wzniesiony specjalnie na potrzeby muzealne w latach 1912-1914. Powstał z inicjatywy i dla potrzeb zbiorów Towarzystwa Karkonoskiego (Riesengebirgsverein).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zabytki Cieplic

  • Pałac Schaffgotschów (Jelenia Góra–Cieplice) – wzniesiony w latach 1784-1809 przez rodzinę Schaffgotschów. Fasada główna jest długa na 81m i liczy 21 osi okiennych. Od 1975 r. pałac należy do Politechniki Wrocławskiej, zwiedzanie możliwe po uzgodnieniu z władzami uczelni.
  • Długi Dom i pawilony zdrojowe (Jelenia Góra-Cieplice) - Długi Dom jest jednym z najstarszych budynków kuracyjnych uzdrowiska i najstarszą budowlą świecką w Cieplicach, powstał w 1537 r.
  • Galeria i Teatr Zdrojowy – (Jelenia Góra-Cieplice) – Galerię zbudowano w latach 1797-1800 wg projektu wrocławskiego architekta Carla Gottlieba Geisslera. Wewnątrz urządzono restaurację (funkcjonującą do dziś), palarnię cygar, czytelnię i sporą salę koncertową. Teatr Zdrojowy został wzniesiony w latach 1833-1836, może pomieścić ok. 270 widzów. Ufundowany przez Schaffgotschów, zbudowany w stylu neoklasycystycznym. Obecnie scena należy do Teatru im. C. K. Norwida.
  • Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela (Jelenia Góra-Cieplice) – zbudowany w latach 1712-1714 w stylu barokowym.
  • Kościół Zbawiciela (Jelenia Góra-Cieplice) – zbudowany przez luteranów w 1777 roku. Od 1946 użytkują go polscy ewangelicy.
  • Pawilon Norweski (Jelenia Góra-Cieplice) – zbudowany w 1908 r. przez właściciela tutejszej fabryki maszyn papierniczych Eugena Fullnera. Pawilon powstał na wzór restauracji "Frognerseteren" koło Oslo i taką funkcję pełnił w Cieplicach do 1967 r., w którym to z Pałacu Schaffgotschów przeniesiono Muzeum Ornitologiczne (obecnie Przyrodnicze).

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zabytki Sobieszowa

  • Zamek Chojnik (Jelenia Góra-Sobieszów) – zamek górny zbudowany został w 1364 r. W 1392 r. zamek otrzymuje od księżnej Agnieszki (Ród książąt piastowskich linii świdnicko-jaworskiej) rycerz Gotsche Schaff protoplasta rodu Schaffgotschów w którego rękach pozostaje do 1945 r. Obecnie mieści się tu najstarsze na Śląsku bractwo rycerskie które w sierpniu organizuje Turniej Kuszniczy "O złoty bełt Chojnika". Do zamku prowadzą szlaki turystyczne z miejscowości Sobieszów, Jagniątków i Zachełmie.
  • Kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa (Jelenia Góra-Sobieszów) – wzniesiony w 1745 r. przez ewangelików. Od 1947 r. mieści się tu parafia rzymskokatolicka. W 1960 r. umieszczono tutaj obraz Chrystusa Dobrego Pasterza z otwartym sercem na tle Karkonoszy.
  • Kościół p.w. św. Marcina (Jelenia Góra-Sobieszów) – pochodzi z 1305 roku, w latach 1778-1782 został przebudowany przez Cystersów.
  • Pałac Schaffgotschów (Jelenia Góra-Sobieszów) – wzniesiony w latach 1705-1712, wg projektu Eliasa Scholza z Bolesławca.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zabytki Jagniątkowa

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zabytki Czarnego

  • Dwór Czarne (Jelenia Góra-Czarne) – kamienny pałac z XVI wieku. W 1559 r. zbudował go i otoczył fosą Caspar Schaffgotsch. Po 1947 przejęty przez PGR dwór zaczął popadać w ruinę. Obecnie mieści się tutaj Ośrodek Kultury Ekologicznej "Czarne" i dzięki jego działaniom wraca do świetności.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zabytki Maciejowej

  • Kościół p.w. św. Piotra i Pawła (Jelenia Góra-Maciejowa) – zbudowany w 1319 r. W 1946 erygowano tutaj polską parafię.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Transport

Jelenia Góra leży na skrzyżowaniu ważnych tras. Najważniejszą z nich jest trasa 3 Świnoujście-Jakuszyce która łączy Jelenią Górę z Morzem Bałtyckim a dalej z krajami skandynawskimi. Trasami biegnącymi przez Jelenią Górę są:

Jelenia Góra jest także ważnym węzłem kolejowym. W granicach administracyjnych miasta znajdują się cztery dworce kolejowe i wiele bocznic przeładunkowych. Kierunki linii kolejowych to: Wrocław, Węgliniec, Lwówek Śląski, Szklarska Poręba. Również przedsiębiorstwo PKS-Tour oferuje połączenia z wieloma ośrodkami w naszym kraju. Istnieje również sprawna komunikacja miejska prowadzona przez Miejski Zakład Komunikacji w Jeleniej Górze obsługujący 29 linii autobusowych w tym 15 miejskich i 14 podmiejskich. Długość linii autobusowych w mieście wynosi 295,1 km, a długość wszystkich linii wynosi 428,1 km[potrzebne źródło].

Lokalne lotnisko sportowe zarządzane przez Aeroklub Jeleniogórski oferuje czarterowe loty krajowe i zagraniczne. W mieście w roku 2000 zarejestrowanych było 26 tys. samochodów z tego 21 tys. osobowych[potrzebne źródło]. Jelenia Góra posiada 130 parkingów z tego 16 to parkingi strzeżone[potrzebne źródło].

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Kultura

Jelenia Góra jest miastem z szerokim zapleczem instytucji kulturalnych. Działają w niej między innymi teatr, filharmonia, kina oraz biuro wystaw artystycznych. W mieście odbywają się festiwale, jak Międzynarodowy Festiwal Filmowy "ZOOM Zbliżenia", Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych w Jeleniej Górze czy Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej "Silesia sonans".

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Festiwal "Silesia Sonans"

Festiwal "Silesia Sonans", organizowany przez Parafię Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze, jest drugim, po "Wratislavia Cantans", wydarzeniem muzycznym na Dolnym Śląsku. Powstał w 1998 roku i jest dziełem ks. płk dr Andrzeja Bokieja. To z jego szlachetnej pasji zrodziła się idea przywrócenia świetności zabytkowym organom oraz uczynienia z Kościoła Garnizonowego miejsca spotkań ludzi sztuki wielkiego formatu.

Od przeszło dekady Silesia Sonans cieszy się ciągle rosnącym zainteresowaniem słuchaczy oraz przychylnymi opiniami krytyki muzycznej, prezentując arcydzieła muzyki organowej, kameralnej i symfonicznej, zarówno świeckiej i religijnej.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Teatr im. C. K. Norwida

Teatr im. Cypriana Kamila Norwida

Największa w mieście instytucja kulturalna. Powstała z połączenia dwóch scen: animacji (istniejącej 26 lat) oraz dramatu (z 56 letnią historią). Mieści się w secesyjnym budynku z 1904 roku, który ostatni remont przeszedł w latach 1999-2000. Jest organizatorem odbywających się festiwali teatrów ulicznych oraz jesiennych spotkań teatralnych.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Teatr Maska

Scena działająca przy Osiedlowym Domu Kultury w Jeleniej Góry od 1995 r. W tym czasie powstało około 20 spektakli.


[edytuj]  encyklopedia sztuki
Muzeum Karkonoskie

Działające obecnie w Jeleniej Górze muzeum ma długą historię. Uroczyste otwarcie odbyło się w 1914 roku. W czasie wojny muzeum pełniło funkcję składnicy dzieł sztuki. Po wojnie wiele eksponatów wywieziono do innych polskich muzeów. Posiada 3 oddziały, w tym Dom Carla i Gerharta Hauptmannów w Szklarskiej Porębie, w którym prezentowana jest twórczość pisarza. Posiada w zbiorach ponad 23 tysiące eksponatów. Jest właścicielem największego w kraju zbioru szkła artystycznego.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Skansen Uzbrojenia Wojska Polskiego

Największy na Dolnym Śląsku skansen tego typu. Znajduje się na terenie dawnej jednostki wojskowej. Od 2005 roku w Łomnicy została otwarta wystawa plenerowa, na której prezentowany jest sprzęt radiolokacyjny z całej Polski.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Muzeum Przyrodnicze

Muzeum mieści się w cieplickim Parku Norweskim. Zbudowane w 1909 r. na podstawie projektu restauracji Frognersteren mieszczącej się pod Oslo. Zbiory opierają się głownie na nieistniejącej już kolekcji Schaffgotschów. Znajduje się w nim największa w Polsce ekspozycja ptaków.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Muzeum Przyrodnicze Karkonoskiego Parku Narodowego

Muzeum gromadzi i udostępnia zwiedzającym eksponaty związane z fauną i florą Karkonoszy. Przy muzeum założony został ogród, w którym podziwiać można około 90 gatunków roślin spotykanych na terenie parku.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Muzeum Miejskie Dom Gerharta Hauptmanna

Muzeum mieści się w dawnym domu noblisty. Budynek jest ciekawy architektonicznie. Dodatkową atrakcją jest leżący dookoła domu założony przez Hauptmanna ogród.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Tramwaje Jeleniogórskie 1897-1969

W Zajezdni MZK otwarta jest stała wystawa dotycząca historii tramwai jeżdżących po Jeleniej Górze. Obecnie jedynym środkiem komunikacji miejskiej są autobusy, a z tramwajami możemy spotkać się tylko w zajezdni, w Podgórzynie Górnym przy tzw. Skałce oraz na placu Ratuszowym, gdzie znajduje się zabytkowy wagon oraz symboliczny odcinek dawnej trasy tramwajowej.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Filharmonia Dolnośląska

Pierwszą instytucją związaną z muzyką poważną w Jeleniej Górze była Orkiestra Symfoniczna, która powstała w 1964 roku. 1 marca 1974 roku doszło do otwarcia pierwszej sali koncertowej. W 1976 roku Orkiestra Jeleniogórska otrzymała status Państwowej Orkiestry Symfonicznej, której dyrektorem i kierownikiem artystycznym został Stefan Strahl. Obecnym dyrektorem naczelnym jest Zuzanna Dziedzic, natomiast dyrektorem artystycznym Jerzy Swoboda. Ciekawostką może być fakt, że orkiestra nagrała 5 płyt kompaktowych z utworami znanych kompozytorów. Orkiestra bierze także udział w wielu festiwalach muzyki poważnej oraz utrzymuje kontakty z innymi orkiestrami.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Jeleniogórskie Centrum Kultury

JCK powstało po połączeniu Miejskiego Ośrodka Kultury i Regionalnego Centrum Kultury. Ośrodek ten pracuje przy większości wydarzeń kulturalnych w mieście (Liga Rocka, Finał WOŚP, Jesień Jeleniogórska) oraz prowadzi blisko 40 warsztatów.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Osiedlowy Dom Kultury

Osiedlowy Dom Kultury to miejsce gdzie odbywają się warsztaty oraz zajęcia pozalekcyjne dla dzieci i młodzieży. Ponadto przy instytucji działa teatr i galerie. ODK jest organizatorem festiwalu filmowego "ZOOM Zbliżenia".

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Młodzieżowy Dom Kultury

Młodzieżowy Dom Kultury to instytucja pracująca głownie z dziećmi i młodzieżą. Prowadzi warsztaty, organizuje przeglądy oraz konkursy.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Jeleniogórskie Centrum Informacji i Edukacji Regionalnej - Książnica Karkonoska

Powstała w 1947 roku. Posiada 6 fili na terenie miasta i powiatu. Swoją obecną formę zyskała po reformie administracyjnej w 1999 roku. Współpracuje z bibliotekami za granicą. Na koniec 2007 roku zbiory Grodzkiej Biblioteki Publicznej liczyły ogółem 287.899 jednostek bibliotecznych. Tekst pochyłą czcionką

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Biuro Wystaw Artystycznych

Samorządowa instytucja kultury istniejąca od 1976 roku. Prezentuje głównie sztukę współczesną, niekomercyjną oraz jak najbardziej aktualną. Najczęściej pojawiającymi się odwołaniami jest natura oraz fotografia. Dyrektorem biura jest Janina Hobgarska.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Galeria Promocje

Działa od 1987 przy ODK. Głównymi celami jest upowszechnianie sztuki oraz edukacja kulturalna dzieci i młodzieży.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Galeria Hall

Działająca przy ODK galeria prezentuje głównie pracę "pod szkłem". Nowe wystawy pojawiają się w cyklu kwartalnym. W galerii prezentowane są także prace powstałe podczas konkursów plastycznych dla dzieci i młodzieży.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Pozostałe galerie

  • Galeria Muflon
  • Galeria Antyków i Antykwariat Księgarski
  • Galeria "Korytarz" JCK
  • Galeria "Pod Brązowym Jeleniem" JCK
  • Galeria N... przy DODN
  • JTF Jeleniogórskie Towarzystwo Fotograficzne
  • Koja Galery ART.& ANTIC
  • Galeria Prinz

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Kina

  • Kino Marysieńka
  • Kino Lot
  • Kino Grand
  • DKF "KLAPS"

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Stałe imprezy kulturalne

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista szkół w Jeleniej Górze.
Stub sekcji Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Religia

Cerkiew prawosławna św. Piotra i Pawła

Jelenia Góra ma 7 parafii rzymskokatolickich, skupionych w dwóch dekanatach: Jelenia Góra (wschód) i Jelenia Góra (zachód), które należą do diecezji legnickiej. W mieście znajduje się także Kolegium Zakonu oo. Pijarów.

W Jeleniej Górze mieści się siedziba parafii Kościoła polskokatolickiego pw. MB Nieustającej Pomocy oraz parafia Cerkwi prawosławnej.

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Protestantyzm

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Sport i rekreacja

W Jeleniej Górze istnieje ponad 60 klubów, stowarzyszeń i związków sportowych, które zrzeszają kilka tysięcy miłośników czynnego wypoczynku i sportu zawodowego. Polepszająca się cały czas baza rekreacyjno-sportowa zachęca do aktywnego trybu życia. Obecnie istnieją: 4 hale widowiskowo-sportowe, 2 hale sportowe, 3 stadiony lekkoatletyczne, 1 basen kryty, lotnisko sportowe, kompleks kortów tenisowych, liczne sale treningowe, siłownie, salony odnowy biologicznej.

 Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu.
Zobacz też: Zasady tworzenia list.

Z obiektów i instytucji zajmujących się sportem można wyróżnić:

  • Automobilklub Karkonoski
  • Aeroklub Jeleniogórski – lotnisko
  • Basen Kryty "Jedenastka" przy SP 11
  • Basen przy Hotelu
  • Basen w Domu Zdrojowym
  • Dolnośląski Miejski Tenisowy Klub Sportowy "Spartakus"
  • Karkonoskie Stowarzyszenie Biegaczy Górskich
  • KS KARKONOSZE"
  • KS Chojnik
  • MKL "12" Jelenia Góra
  • KKS
  • Pub Gol Jelenia Góra
  • KS Maciejowa
  • KS Czarne
  • SP Gol
  • Klub Sportowy "Sudety" (dawniej Miejski Klub Sportowy "Sudety" Jelenia Góra)
  • Hala sportowa przy ul. Sudeckiej 42 (ok. 650 miejsc siedzących)
  • Miejski Klub Sportowy "Vitaral – Jelfa"
  • Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
  • Młodzieżowy Dom Kultury
  • Obiekt sportowo-rekreacyjny (skatepark, boiska do piłki siatkowej, koszykowej i nożnej)
  • Stadion Miejski
  • Stadion OSiR Cieplice
  • Sudecki Klub Sportowy "Aesculap"

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Media

Prasa:

Radio:

Telewizja:

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Jelenia Góra jako garnizon wojskowy

Image:Splitsection.svg
 Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu nazwanego Garnizon Jelenia Góra. (dyskusja)
Image:Splitsection.svg
 Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu nazwanego Lista jednostek wojskowych w Jeleniej Górze. (dyskusja)

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Jednostki stacjonujące po 1945 roku

SZKOLNICTWO WOJSKOWE

  • Oficerska Szkoła Piechoty Nr 2 (1948-1955)
  • Oficerska Szkoła Topografów (1951-1957)
  • Oficerska Szkoła Prawnicza (1949-1951)
  • Oficerska Szkoła Radiotechniczna (1955-1969)
  • Wyższa Oficerska Szkoła Radiotechniczna (1969-1997)
  • Centrum Szkolenia Radioelektronicznego (1994-2004)
  • Szkoła Chorążych Wojsk Radiotechnicznych (1967-1994)
  • Szkoła Chorążych Radiolokacji i Systemów Dowodzenia (1994 - 2002)
  • Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Radiotechnicznych
  • Szkoła Oficerów Rezerwy (WRt)
  • Szkoła Podchorążych Rezerwy (WRt)
  • Szkoła Młodszych Specjalistów Wojsk Radiotechnicznych
  • Szkoła Młodszych Dowódców (WRt)
  • Szkoła Podoficerska im. Rodziny Nalazków (filia)
  • Kurs Dokształcania Oficerów (WRt)
  • Wyższy Kurs Dokształcania Oficerów (WRt)
  • Lektorat Języków Obcych

JEDNOSTKI "LINIOWE"

  • Dowództwo 10 Sudeckiej Dywizji Piechoty
  • 25 Pułk Piechoty
  • 29 Pułk Piechoty
  • 39 Pułk Artylerii Lekkiej
  • 84 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej
  • 18 Karkonoski Pułk Przeciwlotniczy
  • 13 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej
  • 21 Samodzielny Batalion Saperów
  • 25 Samodzielny Batalion Łączności
  • 28 Dywizjon Artylerii Ciężkiej
  • Samodzielny pluton Samochodowy

JEDNOSTKI MSW

  • 11 Dolnośląska Brygada KBW
  • 11 Dolnośląski Pułk KBW
  • 11 Samodzielny Batalion Inżynieryjny KBW

INNE JEDNOSTKI I ADMINISTRACJA WOJSKOWA

  • Komenda Garnizonu
  • Wojskowa Komenda Rekrutacyjna
  • Wojskowa Komenda Uzupełnień
  • Wojewódzki Sztab Wojskowy
  • Garnizonowy Węzeł Łączności
  • Wojskowa Stacja Weterynaryjna
  • Oddział Informacji Wojskowej
  • Samodzielny pluton Oddziału Informacji Wojskowej
  • Delegatura Informacji Wojskowej
  • Delegatura Wojskowej Służby Wewnętrznej
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej
  • Areszt Garnizonowy
  • 16 Przedstawicielstwo Wojskowe przy Jeleniogórskich Zakładach Optycznych
  • Przedstawicielstwo Wojskowe przy Zakładach Włókien Sztucznych "Celwiskoza"
  • Garnizonowy Punkt Zaopatrzenia w Sprzęt Czołgowo-Samochodowy
  • Pralnia Garnizonowa
  • Duszpasterstwo Garnizonu
  • Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany
  • Wojskowa Administracja Koszar
  • Drukarnia Wojskowa (10 SDP)
  • Magazyny wojskowe i elewator przy ul. Krakowskiej
  • Klub Garnizonowy ul.Obrońców Pokoju
  • Kasyno Wojskowe-Hotel "Paulinum ul.Nowowiejska

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Osoby urodzone w Jeleniej Górze

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Jelenią Górą.

 encyklopedia sztuki
Przypisy

  1. ↑ "Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
  2. ↑ Słownik Geografii Turystycznej Sudetów – t. 4 – Kotlina Jeleniogórska – pod. red. M. Staffa, wyd. pierwsze, Wrocław 1999 r., s. 169, pkt. 3
  3. ↑ www.jeleniagora.pl
  4. ↑ [[Ludność Jeleniej Góry
  5. ↑ http://de.wikipedia.org/wiki/Jelenia_G%C3%B3ra
  6. ↑ GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31.XII.1998
  7. ↑ Weatherbase: Historical Weather for Sandomierz, Poland (en). [dostęp 15.12.2008].
  8. ↑ Słownik Geografii Turystycznej Sudetów – t. 4 – Kotlina Jeleniogórska – pod. red. M. Staffa, wyd. pierwsze, Wrocław 1999 r., s. 169, pkt. 1
  9. ↑ www.jeleniagora.pl
  10. ↑ Maciej Broniewski, Barokowy prospekt organowy w kościele Łaski w Jeleniej Górze, Poznań, Wydaw. Poznańskie, 2004, ISBN 83-7177-210-6

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Źródła

Informacja Turystyczna Jeleniej Góry

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Zobacz też

[edytuj]  encyklopedia sztuki
Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Jelenia Góra