 |
Joan Miró
Z Wikipedii
| Joan Miró | |
 |
|
| Prawdziwe nazwisko | Joan Miró i Ferrà |
| Data i miejsce urodzenia | 20 kwietnia 1893, Barcelona |
| Data i miejsce śmierci | 25 grudnia 1983, Palma de Mallorca |
| Narodowość | Hiszpan |
| Dziedzina sztuki | Malarstwo, rzeźba, ceramika |
| Styl | Surrealizm, dadaizm |
| Ważne dzieła | Karnawał arlekina, Wnętrze holenderskie, Kobieta, ptak, gwiazda, dekoracja przed gmachem UNESCO w Paryżu |
| Muzeum artysty | Fundacja Joana Miró w Barcelonie, Muzeum Joana Miró w Palma de Mallorca |
Joan Miró i Ferrà (ur. 20 kwietnia 1893 roku w Barcelonie – zm. 25 grudnia 1983 roku w Palma de Mallorca) kataloński malarz, rzeźbiarz i ceramik. Jego dzieła interpretuje się jako przynależące do surrealizmu, jako wyraz powrotu do dzieciństwa i jako „piaskownice dla podświadomości”.
Spis treści |
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Dzieciństwo i lata młodzieńcze
Joan Miró urodził się jako syn złotnika i jubilera. Jego rodzice widzieli w nim przyszłego poważnego biznesmena. Miró szkolił się nawet w tym kierunku, studiując jednocześnie sztukę. Po zakończeniu nauki podjął pracę jako księgowy i kontynuował ją przez mniej więcej dwa lata, kiedy to przeszedł poważne załamanie nerwowe. Rodzice Miró pogodzili się w końcu z tym, że będzie on kontynuował karierę artystyczną, choć nie udzielali mu w związku z tym zbyt wielkiego wsparcia.
Początkowo Miró tworzy w różnych modnych stylach, na przykład fowistycznym i kubistycznym. W 1920 roku przyjeżdża kilkakrotnie do Paryża, a rok później osiedla się tam na stałe. Poznaje Pabla Picassa, Wasilija Kandinskiego i wielu innych znanych malarzy oraz artystów. W 1924 roku dołącza do surrealistów z kręgu André Bretona, ale – mimo że tworzy pod ich wpływem – pozostaje na obrzeżach tego nurtu, zachowując pozycję outsidera.
Będąc pod wpływem poetów i pisarzy surrealistycznych, zaczyna rozwijać swój własny styl: mapę umieszczonych nieważko kolorowych znaków i poetyckich form, które kojarzą się zarazem z pozornie naiwną świeżością inwencji i z wybujałym oraz barokowym duchem katalońskim. Elementami przyjętej przez niego stylistyki były „organiczne” formy i „spłaszczony” rysunek o ostrych liniach.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Inspiracje artystyczne
Miró czerpał swe inspiracje z surrealizmu i dadaizmu, choć on sam nie przyznawał się do przynależności do żadnego ruchu artystycznego rozwijanego w Europie między I a II wojnami światowymi. Uważano go za surrealistę z powodu jego zainteresowania rysunkiem „automatycznym” i częstego użycia symboliki kojarzącej się ze sferą seksu (np. owali z emanującymi z nich falistymi liniami). Miró powiedział o powstaniu swego sławnego dzieła Karnawał arlekina: „Wróciłem na noc do mojego paryskiego studia przy Rue Blomet i położyłem się do łóżka bez kolacji. Wtedy zobaczyłem kształty, które zacząłem szkicować w mym notatniku. Były to cienie na suficie”.
Nie należąc oficjalnie do surrealistów, mógł Miró swobodnie eksperymentować z dowolnymi stylami artystycznymi bez konieczności popadania w kompromisy i bez bycia oskarżanym o to, że nie jest „prawdziwym surrealistą”. Ta artystyczna autonomia znalazła odzwierciedlenie w jego dziełach i w dążeniach do pracy z różnymi mediami.
W wywiadzie udzielonym jego biografowi – Walterowi Erbenowi – Miró wyraził swe niezadowolenie z krytyków, mówiąc, że „starają się oni być bardziej filozofami niż czymkolwiek innym. Przyjmują z góry założone opinie, zamiast patrzeć na dzieło sztuki. Malarstwo służy im za kloakę, do której ładują swe wyposzczone systemy filozoficzne”.
W 1926 roku Miró współpracuje z Maksem Ernstem nad dekoracjami do sztuki wystawianej przez Siergieja Diagilewa. Ernst i Miró opracowują technikę gratażu, w której zdrapuje się farbę z płótna. 12 października 1929 roku Miró poślubia w Palma de Mallorca Pilar Juncosę, a 17 czerwca 1931 roku rodzi się jego córka Dolores.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Styl Miró
Styl Miró krystalizuje się z początkiem lat 30. XX wieku. Składają się nań żywe kolory połączone z uproszczonymi formami, kojarzącymi się z rysunkami pięcioletniego dziecka. Jego sztuka włącza elementy folkloru katalońskiego. Sam Miró lubi porównywać ją do poezji. W licznych pismach i wywiadach z tego okresu wyraża on pogardę dla konwencjonalnych metod malarskich i mówi o swym pragnieniu „zabicia”, „zamordowania” lub „zgwałcenia” ich, aby oddać przysługę bardziej współczesnym środkom ekspresji. André Breton – twórca surrealizmu i jeden spośród jego bardziej radykalnych teoretyków – nazywa Miró „najbardziej surrealistycznym spośród nas wszystkich”. W tych czasach Miró zyskuje sławę i zaczyna być rozpoznawalny poza granicami Francji.
Jego pierwszą monografię wydaje w 1940 roku Shuzo Takiguchi. W latach 1940–1948 Miró powraca do Hiszpanii i zaczyna pracować z różnymi mediami: rzeźbą, ceramiką i muralami, czyli malarstwem naściennym. W 1947 roku wyjeżdża po raz pierwszy do Stanów Zjednoczonych, gdzie ma kilka monograficznych wystaw z najważniejszą spośród nich w MoMA – Museum of Modern Art w Nowym Jorku w latach 1951 oraz 1959. W 1954 roku Miró zdobywa nagrodę na Biennale w Wenecji.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Światowe uznanie
W 1957 roku Miró zostaje Satrapą Kolegium ’Patafizyki. „Satrapa” to tytuł przyznawany niektórym członkom kolegium, które było ugrupowaniem artystycznym odwołującym się do Alfreda Jarry’ego – autora Ubu Króla i wynalazcy ’patafizyki, czyli nauki o tym, co nie mieści się w żadnych regułach tłumaczących świat. Do Satrapów należeli poza Joanem Miró między innymi: Raymond Queneau, Marcel Duchamp, Max Ernst, Jacques Prévert, bracia Marx, Boris Vian, René Clair, Eugène Ionesco, Jean Dubuffet oraz Man Ray.
W 1959 roku André Breton prosi Miró, aby wziął udział w wystawie Hołd surrealizmowi wraz z Enrique Tábarą, Salvadorem Dalim i Eugenio Granellem. W tym samym roku Miró otrzymuje Guggenheim International Award. Na początku lat 60. XX wieku jego wielkość uznają największe muzea na świecie, organizując mu retrospektywne wystawy, a Miró tworzy ilustracje, litografie i monumentalne rzeźby dla założonej przez Aimeé Maeghta, sławnego marszanda sztuki, Fundacji Maeghta.
W 1968 roku Miró uzyskuje doktorat honoris causa Uniwersytetu Harvarda, a w 1979 roku – Uniwersytetu Barcelońskiego. W 1968 roku kończy realizować zamówienie na dwa duże ceramiczne murale dla siedziby UNESCO w Paryżu – Ścianę Księżyca oraz Ścianę Słońca. W 1972 roku powstaje Fundacja Miró – muzeum sztuki współczesnej poświęcone jego twórczości. W 1980 roku Miró dostaje Złoty Medal Sztuk Pięknych z rąk króla Hiszpanii Juana Carlosa.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Ostatnie lata
Pod koniec życia Miró zaczyna korzystać z różnych środków ekspresji, tworząc między innymi setki ceramik. Poza tym wyraża na piśmie swe najbardziej radykalne oraz mało znane idee, dotyczące między innymi możliwości tworzenia rzeźb gazowych oraz malarstwa czterowymiarowego.
Dwa tygodnie przed śmiercią odwiedza klinikę w związku z chorobą serca i problemami z oddychaniem. Umiera przykuty do łóżka w swym domu w Palma de Mallorca 25 grudnia 1983 roku. Pośmiertnie zdobył on za swe prace pomieszczone w Fundacji Joana Miró amerykańską nagrodę o nazwie Miró Memorial Award. Wiele jego dzieł można obejrzeć we wspomnianej Fundacji Joana Miró w Montjuïc w Barcelonie i w National Gallery of Art w Waszyngtonie.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Miró jako człowiek
Miró był człowiekiem zdyscyplinowanym i ciężko pracującym. Małomówny i sprawiający wrażenie doskonałego burżuja nie miał w sobie nic, co kojarzyłoby go z artystyczną cyganerią. Był zorganizowany, solidny i punktualny.
Był też bardzo skromny. Mimo międzynarodowej sławy jego sytuacja materialna pozostawała wciąż napięta, podczas gdy on marzył o dużym studio, w którym mógłby realizować liczne projekty i pomysły, które gromadził w swym notatniku. Te marzenia zaczęły się spełniać po II wojnie światowej. Pierwsza podróż do USA zwiększyła jego popularność i wartość rynkową jego dzieł. Miró zaczął negocjować z galeriami lepsze stawki za swe prace. W liście do jednego spośród marszandów napisał: „Tym, czego nie zamierzam dłużej akceptować, jest mierne życie skromnego, małego dżentelmena”.
W 1956 roku mógł w końcu przenieść się do domu swych marzeń – willi zaprojektowanej przez architekta Josepa Lluisa Serta i zlokalizowanej w Palma de Mallorca. Ten nowy dom był zbudowany w ultramodernistycznym stylu typowym dla awangardowej architektury lat 50. XX wieku. W 1992 roku posiadłość ta została przekształcona w otwarte dla publiczności Muzeum Miró.
Miró był płodnym grafikiem. Pracował technikami kwasorytniczą oraz litograficzną i należał do tych współczesnych artystów, którzy – jak Picasso i Chagall – udostępniali swe dzieła szerszej publiczności poprzez odbijanie ich w dużych seriach. Dzięki temu prace Miró są dostępne nawet dla miłośników sztuki o ograniczonym budżecie. Nie zmienia to faktu, że jego obrazy osiągają ceny w granicach od 250 tys. do 8 mln. dolarów.
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Ważniejsze dzieła
- Karnawał arlekina (1924–1925)
- Wnętrze holenderskie (1928)
- Macierzyństwo (1929)
- Rzeźba Konstrukcje (1930)
- Kobieta, ptak, gwiazda (1942)
- Snobistyczny wieczór u księżniczki (1944)
- Kobieta w nocy (1945)
- Rzeźba Ptak (1944–1946)
- Ceramiczna dekoracja przed gmachem UNESCO w Paryżu (1951–1958)
- Ceramiczna dekoracja dla Uniwersytetu Harwarda (1951–1958)
- Trzy ptaki w przestrzeni (1938–1960)
[edytuj]
encyklopedia sztuki
Linki zewnętrzne
Strony polskojęzyczne (pl):
Strony anglojęzyczne (en):
- Fundacja Joana Miró w Barcelonie
- Joan Miró w Museum of Modern Art (MoMA)
- Joan Miró w Olga's Gallery
- Joan Miró w Famous Artists Gallery
Strony niemieckojęzyczne (de):
Strony francuskojęzyczne (fr):
