Kogut (ikonografia)

Z Wikipedii

Kogut - samiec kury domowej - w symbolice i ikonografii jest wieloznacznie interpretowany. Symbolizujący nadejście światła, zwiastujący początek dnia, od czasów antycznych oznaczał czujność i przezwyciężenie ciemności. Wówczas pojawiły się inne znaczenia - walczące koguty symbolizowały kłótnię i gniew.

W Piśmie Świętym, kogut występuje podczas zaparcia się świętego Piotra które wcześniej zapowiedział Chrystus.

Ewangelia wg św. Mateusza opisała: Po chwili ci, którzy tam stali, zbliżyli się i rzekli do Piotra: «Na pewno i ty jesteś jednym z nich, bo i twoja mowa cię zdradza». Wtedy począł się zaklinać i przysięgać: «Nie znam tego Człowieka». I w tej chwili kogut zapiał. Wspomniał Piotr na słowo Jezusa, który mu powiedział: «Zanim kogut zapieje, trzy razy się Mnie wyprzesz». Wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał (Mt 74-75)

Wcześniej, kiedy Jezus przepowiedział zaparcie się Jego ucznia, On wspomina o kogucie: Jezus mu rzekł: «Zaprawdę, powiadam ci: Jeszcze tej nocy, zanim kogut zapieje, trzy razy się Mnie wyprzesz» (Mt 25, 35)

Według Ewangelii wg św. Marka: Lecz on począł się zaklinać i przysięgać: «Nie znam tego człowieka, o którym mówicie». I w tej chwili kogut powtórnie zapiał. Wspomniał Piotr na słowa, które mu powiedział Jezus: «Pierwej, nim kogut dwa razy zapieje, trzy razy Mnie się wyprzesz». I wybuchnął płaczem. (Mk 14, 71-72)

W Ewangelii wg św. Łukasza Jezus powiedział Piotrowi «Powiadam ci, Piotrze, nie zapieje dziś kogut, a ty trzy razy wyprzesz się tego, że Mnie znasz». (Łk 22, 34)' Piotr zaś rzekł: «Człowieku, nie wiem, co mówisz». I w tej chwili, gdy on jeszcze mówił, kogut zapiał. A Pan obrócił się i spojrzał na Piotra. Wspomniał Piotr na słowo Pana, jak mu powiedział: «Dziś, zanim kogut zapieje, trzy razy się Mnie wyprzesz». Wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał (Łk 22, 60-62)

Ponadto w Ewangelii św.Jana czytamy: Jeden ze sług arcykapłana, krewny tego, któremu Piotr odciął ucho, rzekł: «Czyż nie ciebie widziałem razem z Nim [Jezusem] w ogrodzie?» Piotr znowu zaprzeczył i natychmiast kogut zapiał (J 18, 27)

Stąd też kogut był łączony z symboliką Pasji Chrystusa, w sztukach plastycznych stanowił on jedno z Arma Christi - narzędzi Męki Pańskiej.

Kogut był umieszczany często (od IX w.) na zwieńczeniach wież kościelnych (często w kościołach pod wezwaniem Św. Piotra), nie tylko odnosi się go biblijnego zaparcie się apostoła, lecz także przypomina wiernym o modlitwie i nawróceniu się. Będący uosobieniem początku dnia kogut także symbolizuje Zmartwychwstanie Pańskie oraz Jego ponowne przyjście w dniu Sądu Ostatecznego.